Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu. Kiedy możesz dochodzić pełnego SKD, a kiedy zwrotu części kosztów?

W ostatnich miesiącach coraz więcej mówi się o prawach kredytobiorców. Szczególne zainteresowanie budzi sankcja kredytu darmowego (SKD). Pozwala ona w określonych przypadkach ograniczyć na przyszłość obowiązek spłaty kredytu wyłącznie do zwrotu otrzymanego kapitału, a dodatkowo odzyskać również te koszty które już zostały przez bank pobrane.

Jednym z tematów, który pojawił się przy okazji dyskusji o kredytach konsumenckich, są odsetki naliczane od skredytowanych kosztów kredytu. Niektórzy błędnie uznają, że jest to nowa, alternatywna droga dochodzenia roszczeń. To nie jest jednak właściwe podejście.

Jeżeli umowa spełnia przesłanki określone w ustawie o kredycie konsumenckim, priorytetem zawsze powinno być nadrzędne prawo konsumenta do dochodzenia sankcji kredytu darmowego. Zwrot odsetek od skredytowanych kosztów kredytu ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy z różnych powodów skorzystanie z SKD nie jest już możliwe, np. z uwagi upływ terminu 1 roku na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Jak się okazuje odsetki nie zawsze były naliczane tylko od wypłaconych pieniędzy. Do kwoty kredytu udostępnionej kredytobiorcy „do ręki” często doliczano również prowizję, opłatę przygotowawczą, składkę ubezpieczeniową lub inne koszty związane z zawarciem umowy. Następnie od całej tej kwoty naliczano odsetki. W praktyce oznaczało to, że klient płacił odsetki także od kosztów kredytu, a nie wyłącznie od pieniędzy, które rzeczywiście otrzymał do swojej dyspozycji. To właśnie ten mechanizm od dłuższego czasu budzi poważne wątpliwości prawne i stał się przedmiotem analizy zarówno sądów krajowych, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W praktyce kancelarii często spotykamy się z pytaniem, czy odsetki od skredytowanych kosztów kredytu oznaczają automatycznie możliwość odzyskania części pieniędzy. Odpowiedź brzmi: nie zawsze. Jeżeli umowa zawiera nieprawidłowości, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy spełnione są przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. To rozwiązanie jest dla konsumenta zdecydowanie najkorzystniejsze, bowiem obejmuje pełny zwrot kosztów kredytu (w tym również całości pobranych odsetek). W przypadku zastosowania SKD kredytobiorca co do zasady zwraca jedynie otrzymany kapitał, bez odsetek oraz kosztów kredytu.

Z tego powodu fakt naliczania odsetek od skredytowanych kosztów nie powinien być analizowany w oderwaniu od całej umowy. Może on stanowić jeden z elementów oceny zgodności umowy z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, ponieważ znaczenie mają również pozostałe postanowienia umowy oraz okoliczności jej zawarcia.

Nie we wszystkich sprawach możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Najczęściej przeszkodą jest upływ ustawowego terminu na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Zdarza się również, że konkretna umowa nie spełnia wszystkich przesłanek wymaganych przez przepisy. Czy oznacza to, że kredytobiorca traci każdą możliwość dochodzenia swoich praw? Niekoniecznie. Jeżeli bank naliczał odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, warto sprawdzić, czy istnieją podstawy do dochodzenia zwrotu tej części świadczeń jako odrębnego roszczenia. 

Nie będzie to już pełna sankcja kredytu darmowego, może jednak oznaczać odzyskanie części pieniędzy zapłaconych ponad to, co – zgodnie z obowiązującymi przepisami i kierunkiem wykładni prezentowanym w orzecznictwie – powinno obciążać kredytobiorcę.

Coraz częściej pojawiają się informacje o pracach prowadzonych przez przedstawicieli sektora bankowego nad rozwiązaniami dotyczącymi rozliczeń związanych ze skredytowanymi kosztami kredytu. Rozważane są różne modele ugodowego zakończenia części sporów. To pokazuje, że problem nie ma wyłącznie charakteru teoretycznego. Jednocześnie warto pamiętać, że ewentualne propozycje banków nie zawsze będą najkorzystniejszym rozwiązaniem dla klienta.

Przed podpisaniem jakiejkolwiek ugody warto sprawdzić, czy w konkretnej sprawie nie istnieją podstawy do dochodzenia dalej idących roszczeń, w szczególności sankcji kredytu darmowego.

Znaczenie mają między innymi:

• data zawarcia umowy,
• sposób finansowania prowizji i innych kosztów,
• treść poszczególnych postanowień,
• sposób obliczenia całkowitej kwoty kredytu,
• termin, w którym kredytobiorca może jeszcze skorzystać z przysługujących mu uprawnień w ramach Sankcji Kredytu Darmowego

Dlatego nie warto opierać swojej decyzji wyłącznie na informacjach znalezionych w internecie. Dopiero analiza konkretnej umowy pozwala określić, które roszczenie będzie najkorzystniejsze.

Każdą sprawę rozpoczynamy od odpowiedzi na jedno podstawowe pytanie – czy istnieją podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego?

Jeżeli odpowiedź jest twierdząca, naszym celem jest dochodzenie pełnych uprawnień przysługujących konsumentowi. Nie proponujemy klientowi ograniczania swoich roszczeń, jeżeli może dochodzić znacznie korzystniejszego rozwiązania. Jeżeli jednak okaże się, że z przyczyn formalnych, takich jak upływ ustawowego terminu, sankcja kredytu darmowego nie może zostać zastosowana, analizujemy możliwość odzyskania przynajmniej części środków poprzez dochodzenie zwrotu odsetek naliczonych od skredytowanych kosztów kredytu.

W wielu przypadkach nawet takie roszczenie może oznaczać realne korzyści finansowe. Jeżeli masz kredyt konsumencki i nie wiesz, czy Twoja umowa daje podstawy do SKD albo do dochodzenia zwrotu części odsetek, skontaktuj się z nami. Przeanalizujemy dokumenty i wskażemy rozwiązanie najlepiej odpowiadające Twojej sytuacji. Najważniejsze jest to, aby najpierw sprawdzić możliwość skorzystania z pełnej ochrony przewidzianej przez przepisy, a dopiero później rozważać rozwiązania o mniejszym zakresie.