Sankcja Kredytu Darmowego – Pro-konsumenckie działania Rzecznika Finansowego 

Kredytobiorcy coraz częściej dochodzą swoich praw wobec banków i firm pożyczkowych, nie tylko w sprawach kredytów walutowych, ale również kredytów konsumenckich w złotych. Jednym z narzędzi ochrony jest sankcja kredytu darmowego (SKD), która pozwala odzyskać odsetki, prowizje i inne koszty kredytu, jeżeli bank naruszył obowiązki informacyjne wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim.

Coraz większą rolę w tym obszarze odgrywa Rzecznik Finansowy, który – obok wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE – konsekwentnie wspiera konsumentów i podkreśla, że nawet pozornie drobne naruszenia mogą uzasadniać zastosowanie sankcji kredytu darmowego.

Sankcja kredytu darmowego to rozwiązanie przewidziane w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli bank lub firma pożyczkowa naruszy określone obowiązki ustawowe, kredytobiorcy mogą złożyć pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W konsekwencji istnieje możliwość zwrotu do banku wyłącznie pożyczonego kapitał kredytu. Nie muszą natomiast płacić odsetek, prowizji, opłat administracyjnych ani innych kosztów.

W praktyce oznacza to, że kredyt może stać się „darmowy”. Dla wielu kredytobiorców może to oznaczać oszczędności liczone w tysiącach, a niekiedy nawet dziesiątkach tysięcy złotych.

Podstawą do zastosowania sankcji kredytu darmowego są naruszenia obowiązków informacyjnych lub błędy w treści umowy kredytu. Najczęściej dotyczą one:

Nieprawidłowego RRSO

Banki powinny precyzyjnie wskazać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Błędy w obliczeniach lub nieuwzględnienie części kosztów mogą wprowadzać kredytobiorców w błąd. To właśnie na podstawie RRSO kredytobiorcy powinni móc w prosty sposób ocenić, która oferta jest rzeczywiście najkorzystniejsza. Dzięki temu mogą porównać propozycje różnych banków i wybrać tę, która wiąże się z najniższym całkowitym kosztem finansowania. 

Nieprawidłowo określonej całkowitej kwoty kredytu

Częstym problemem jest wliczanie do kwoty kredytu kosztów, które faktycznie nie zostały oddane do dyspozycji konsumenta i na tej podstawie pobieranie od nich odsetek.

Wadliwego harmonogramu spłat

Umowa powinna jasno wskazywać wysokość i strukturę rat.

Niejasnych zapisów dotyczących zmian opłat i prowizji

Kredytobiorcy muszą wiedzieć, kiedy i na jakich zasadach bank może zmieniać koszty umowy.

Braku informacji o prawach konsumenta

Dotyczy to m.in. prawa odstąpienia od umowy oraz prawa do wcześniejszej spłaty kredytu. 

Rzecznik Finansowy od lat prezentuje jednoznacznie pro-konsumenckie stanowisko. W wydawanych istotnych poglądach podkreśla, że banki muszą w sposób pełny i zrozumiały informować klientów o wszystkich kosztach kredytu. Jeżeli tego nie zrobią, kredytobiorcy powinni mieć realną możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego, a bank czy inna instytucja finansowa powinna odczuć skutek naruszenia.

Nie trzeba udowadniać szkody

Rzecznik Finansowy podkreśla również, że samo naruszenie obowiązków ustawowych może być wystarczające. Kredytobiorcy nie muszą wykazywać, że ponieśli konkretną szkodę finansową.

Nawet drobne uchybienia mogą mieć znaczenie

Rzecznik Finansowy podkreśla, że także formalne nieprawidłowości mogą pozwolić na zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Nie chodzi wyłącznie o rażące naruszenia. Wystarczy, że umowa nie spełnia wymogów przewidzianych w ustawie o kredycie konsumenckim.

Istotne poglądy wspierają kredytobiorców

Rzecznik może przedstawić w konkretnej sprawie tzw. istotny pogląd. Choć nie wiąże sądu, w praktyce często stanowi mocny argument przemawiający za uwzględnieniem powództwa. 

Zdarza się, że po otrzymaniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego kredytobiorcy banki czasem przedstawiają propozycje ugodowe. Doświadczenie pokazuje jednak, że realnie korzystne propozycje ugód pojawiają się najczęściej dopiero po wniesieniu pozwu. Dopiero perspektywa przegranej i poniesienia kosztów procesu skłania banki do przedstawienia rozsądnych propozycji.

Dlatego kredytobiorcy nie powinni rezygnować z dochodzenia roszczeń tylko dlatego, że bank początkowo odmawia uznania ich racji.

Postępowanie zazwyczaj rozpoczyna analiza umowy kredytowej. Jeżeli prawnicy stwierdzą naruszenia, przygotowują oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz wezwanie do zapłaty. Jeżeli bank nie uzna roszczeń, kolejnym krokiem jest pozew.

Po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego kredytobiorcy:

• spłacają wyłącznie kapitał, 
• odzyskują zapłacone odsetki i prowizje, 
• obniżają saldo zadłużenia, 
• często znacząco zmniejszają wysokość rat. 

W praktyce korzyści finansowe mogą być bardzo istotne, zwłaszcza przy kredytach zawartych na wiele lat. 

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy kompleksowo analizuje umowy kredytowe oraz ocenia, czy istnieją podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Prawnicy przygotowują strategię działania, prowadzą negocjacje z bankiem i reprezentują kredytobiorców przed sądem.