Zapytania prejudycjalne do TSUE a ich znaczenie dla konsumentów – Sprawa C-324/26 Rojczaski

Zapytania prejudycjalne do TSUE odgrywają kluczową rolę w sporach konsumenckich – to dzięki nim kredytobiorcy uzyskują ochronę, której często nie zapewnia samodzielnie orzecznictwo krajowe. Trybunał wielokrotnie potwierdzał, że prawo unijne należy interpretować tak, by zagwarantować realną i skuteczną ochronę konsumenta, co dotyczy zarówno spraw kredytów frankowych, jak i postępowań związanych z sankcją kredytu darmowego.

W ostatnich miesiącach szczególne zainteresowanie budzą pytania prejudycjalne dotyczące właśnie sankcji kredytu darmowego. Do najnowszych i szczególnie istotnych należą pytania skierowane do TSUE przez Sąd Rejonowy w Grudziądzu w sprawie C-324/26 (Rojczaski).

Pytania prejudycjalne do TSUE to mechanizm współpracy pomiędzy sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jeżeli sąd krajowy ma wątpliwości, jak interpretować przepisy prawa unijnego, może zwrócić się do TSUE z pytaniem. Trybunał nie rozstrzyga samego sporu, lecz wskazuje, jak należy rozumieć określone regulacje. Po uzyskaniu odpowiedzi sąd krajowy kontynuuje postępowanie i wydaje wyrok zgodny z wykładnią przedstawioną przez TSUE.

Dla konsumentów ma to ogromne znaczenie. Odpowiedź Trybunału wpływa nie tylko na konkretną sprawę, ale także na tysiące podobnych postępowań toczących się w całej Polsce.

Orzecznictwo TSUE od lat wzmacnia pozycję konsumentów w sporach przeciwko instytucjom finansowym. To dzięki wyrokom Trybunału kredytobiorcy frankowi uzyskali argumenty przeciwko bankom. Podobny kierunek widać obecnie w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego.

TSUE konsekwentnie podkreśla, że ochrona konsumenta nie może mieć wyłącznie formalnego charakteru. Powinna być rzeczywista i odstraszać przedsiębiorców od naruszania prawa.

Jeżeli kredytodawca nie przekazuje konsumentowi jasnych i pełnych informacji, musi liczyć się z dotkliwymi konsekwencjami. Konsekwencje te nie mogą być pozorne.

Sankcja kredytu darmowego wynika z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

Jeżeli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne, konsument może żądać, aby spłacił wyłącznie pożyczony kapitał. Bez odsetek, prowizji i innych kosztów.

W praktyce oznacza to bardzo wymierną korzyść finansową. Konsumenci mogą odzyskać część środków pobranych przez bank lub firmę pożyczkową, bowiem w wyniku zastosowania sankcji kredytu darmowego, zobowiązani są do spłaty wyłącznie pożyczonego kapitału.

6 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu skierował do TSUE cztery pytania prejudycjalne w sprawie o sygnaturze C-324/26. Postępowanie dotyczy fundamentalnych zagadnień związanych z sankcją kredytu darmowego i wykładnią dyrektywy 2008/48/WE.

Czy błędne informacje w umowie mają taki sam skutek jak całkowity ich brak w kontekście możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego?

Pierwsze pytania zmierzają do ustalenia, czy sankcja kredytu darmowego powinna mieć zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w umowie brakuje wymaganych danych. Sąd pyta, czy sankcja powinna obejmować również sytuacje, w których informacje zostały podane, ale są niejasne, niepełne lub błędne.

To zagadnienie ma ogromne znaczenie praktyczne. W wielu umowach kredytowych formalnie znajdują się wszystkie wymagane elementy. Problem polega na tym, że są one przedstawione w sposób niezrozumiały dla przeciętnego konsumenta.

Czy bank może pobierać odsetki od skredytowanych kosztów?

Kolejne pytanie dotyczy naliczania oprocentowania od prowizji, składek ubezpieczeniowych i innych kosztów doliczonych do kredytu. Konsumenci faktycznie nie otrzymują tych środków do dyspozycji, a mimo to kredytodawcy często naliczają od nich odsetki.

Jeżeli TSUE uzna takie praktyki za niezgodne z prawem unijnym, może to otworzyć kolejnej grupie kredytobiorców drogę do dochodzenia roszczeń od instytucji finansowych.

I choć powyższe zagadnienie zostało już uwzględnione w wyroku TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24), a TSUE potwierdził prokonsumencką wykładnie sankcji kredytu darmowego, wciąż pozostają kwestie które mogłyby dodatkowo ugruntować dobrą pozycję konsumentów.

Czy nazewnictwo stosowane w umowach może działać na zasadzie pojęć bliskoznacznych np. np. „kwota kredytu”, „kwota udzielonego kredytu”, „kredyt”?

Sąd zadał również pytanie dotyczące stosowania pojęć takich jak np. „kapitał” lub „kwota kredytu”. Jeżeli pod tymi pojęciami ukrywane są także skredytowane koszty, konsument może błędnie ocenić rzeczywistą wysokość zobowiązania.

TSUE ma odpowiedzieć, czy taka praktyka pozostaje zgodna z dyrektywą 2008/48/WE.

Odpowiedzi Trybunału mogą przesądzić o sposobie rozpoznawania tysięcy spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego. Jeżeli TSUE kolejny raz potwierdzi prokonsumencką interpretację przepisów, pozycja kredytobiorców ulegnie dalszemu wzmocnieniu i ugruntowaniu.

W praktyce konsumenci będą mogli częściej kwestionować umowy zawierające niejasne lub błędne postanowienia.

Wiele umów kredytu konsumenckiego zawiera postanowienia, które mogą budzić poważne wątpliwości prawne. Dotyczy to w szczególności kredytowanych prowizji, niejasnych definicji oraz niepełnych informacji o kosztach. Konsumenci często nie mają świadomości, że mogą dochodzić zwrotu znacznych kwot.

Profesjonalna analiza umowy pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy od lat reprezentuje konsumentów w sporach z instytucjami finansowymi. Prawnicy kancelarii analizują umowy kredytowe, oceniają szanse powodzenia sprawy i prowadzą postępowania sądowe na każdym etapie.

Jeżeli umowa zawiera nieprawidłowości, konsumenci mogą skorzystać z sankcji kredytu darmowego i dochodzić od banku zwrotu odsetek, prowizji oraz innych kosztów kredytu.