Podpisanie umowy kredytowej wiąże się z koniecznością zrozumienia wielu pojęć finansowych. I choć zgodnie z prawem umowa powinna być zredagowana w sposób jasny i przejrzysty, nie zawsze tak jest. W praktyce okazuje się również, że kredytobiorcy często utożsamiają ze sobą pojęcia, które oznaczają zupełnie różne elementy zobowiązania z tytułu kredytu konsumenckiego – dotyczy to przede wszystkim całkowitej kwoty kredytu, całkowitego kosztu kredytu oraz RRSO.
Prawidłowe rozumienie tych pojęć pozwala świadomie porównywać oferty banków oraz instytucji pożyczkowych. Ma również istotne znaczenie w przypadku analizy poprawności zawartej umowy o kredyt konsumencki i oceny, czy kredytobiorcy otrzymali wszystkie informacje wymagane przez przepisy prawa oraz czy są one prawidłowe.
Czym jest całkowita kwota kredytu?
Całkowita kwota kredytu oznacza sumę środków pieniężnych, które kredytodawca oddaje do dyspozycji kredytobiorców. Jest to więc wyłącznie kwota udostępnionego „do ręki” finansowania – nie powinna ona obejmować prowizji, odsetek, ubezpieczeń ani innych kosztów związanych z kredytem. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie o kredycie konsumenckim.
Zgodnie z literalnym brzmienie ustawy: całkowita kwota kredytu – maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (art. 5 pkt 7) ustawy o kredycie konsumenckim)
Jak w praktyce ustala się całkowitą kwotę kredytu?
Jeżeli bank udziela kredytu w wysokości 300 000 zł, właśnie ta wartość stanowi całkowitą kwotę kredytu. Jeżeli natomiast z tej kwoty bank pobrał prowizję za udzielenie kredytu np. w kwocie 10 000 zł, to całkowitą kwotą kredytu będzie kwota pomniejszona o 10 000 zł, czyli 290 000 zł.
W większości przypadków od całkowitej kwoty kredytu naliczane są odsetki i inne należności należne bankowi. Skoro bank w opisanym wyżej przypadku udostępnił kredytobiorcy na jego cel wyłącznie 290 000 zł, to nie ma podstaw, by naliczał odsetki od kwoty 10 000 zł, która nigdy nie została kredytobiorcy udostępniona.
Przy ustaleniu całkowitej kwoty kredytu nie ma znaczenia, ile ostatecznie kredytobiorcy będą musieli zwrócić po zakończeniu okresu spłaty kredytu konsumenckiego.
Czym jest całkowity koszt kredytu?
Całkowity koszt kredytu obejmuje wszystkie koszty, które kredytobiorcy są zobowiązani ponieść w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy kredytowej. Również to pojęcie zostało zdefiniowane w ustawie o kredycie konsumenckim.
Zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy: 6) całkowity koszt kredytu – wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz
b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, -z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta;
6a) pozaodsetkowe koszty kredytu – wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek
(art. 5 pkt 6) i 6a) ustawy o kredycie konsumenckim)
Co wchodzi w skład całkowitego kosztu kredytu?
Do całkowitego kosztu kredytu zaliczają się przede wszystkim odsetki, prowizje, opłaty przygotowawcze, koszty ubezpieczenia, jeżeli jego zawarcie było wymagane do uzyskania kredytu, a także inne obowiązkowe opłaty wynikające z umowy kredytu. Oznacza to, że całkowity koszt kredytu nie obejmuje samego kapitału, a stanowi wyłącznie sumę wszystkich dodatkowych kosztów związanych z finansowaniem kredytu konsumenckiego.
Dzięki tej wartości kredytobiorcy mogą łatwiej ocenić, ile faktycznie zapłacą za możliwość korzystania z udostępnionych środków.
Jeżeli kredytodawca prawidłowo określi w umowie całkowitą kwotę kredytu (kwotę przekazaną kredytobiorcy „do ręki”) oraz całkowity koszt kredytu, kredytobiorca w sposób prosty może ustalić, ile faktycznie otrzyma i jaki będzie tego koszt.
Jaka jest różnica między całkowitą kwotą kredytu a całkowitym kosztem kredytu?
Choć nazwy obu pojęć są podobne, oznaczają one zupełnie inne wartości. Całkowita kwota kredytu odpowiada środkom wypłaconym kredytobiorcom przez bank, natomiast całkowity koszt kredytu obejmuje wszystkie dodatkowe należności, które trzeba zapłacić ponad otrzymany kapitał.
W praktyce oznacza to, że zobowiązanie do spłaty będzie zawsze wyższe od samej całkowitej kwoty kredytu, ponieważ obejmuje również koszty udzielenia i obsługi kredytu konsumenckiego.
Zrozumienie tej różnicy jest szczególnie ważne podczas porównywania ofert kredytowych. Sama wysokość oprocentowania nie pozwala bowiem ocenić rzeczywistego kosztu finansowania.
Czym jest RRSO?
Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania, czyli RRSO, jest wskaźnikiem pokazującym całkowity koszt kredytu w ujęciu procentowym w skali roku. Uwzględnia nie tylko oprocentowanie, ale również większość kosztów związanych z zawarciem umowy, dzięki czemu kredytobiorcy mogą porównać różne oferty nawet wtedy, gdy różnią się wysokością prowizji lub dodatkowymi opłatami.
Im niższe RRSO, tym co do zasady niższy całkowity koszt finansowania. Nie oznacza to jednak, że każda oferta z niższym RRSO będzie korzystniejsza w każdej sytuacji – w przypadku kredytów długoterminowych znaczenie mają również inne elementy umowy, w tym sposób ustalania oprocentowania, możliwość wcześniejszej spłaty czy dodatkowe zabezpieczenia.
Czy RRSO zawsze pokazuje rzeczywisty koszt kredytu?
RRSO jest bardzo przydatnym wskaźnikiem, jednak nie należy traktować go jako jedynego kryterium oceny oferty.
Art. 5 pkt 12) ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, iż: rzeczywista roczna stopa oprocentowania – całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.
Wskaźnik ten opiera się na określonych założeniach matematycznych i uwzględnia koszty znane w chwili zawarcia umowy. Nie obejmuje natomiast wszystkich możliwych kosztów, które mogą pojawić się w przyszłości – w przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem rzeczywiste koszty mogą ulec zmianie wraz ze wzrostem lub spadkiem stóp procentowych.
Dlatego profesjonalna analiza umowy o kredyt konsumencki powinna obejmować całość jej postanowień, a nie wyłącznie wysokość RRSO.
Dlaczego prawidłowe rozumienie tych pojęć ma znaczenie?
Znajomość podstawowych pojęć pozwala świadomie analizować przedstawiane oferty oraz szybciej dostrzec ewentualne nieprawidłowości w dokumentacji kredytowej. Błędne dane zaburzają świadome podjęcie decyzji przez kredytobiorcę. Ma to szczególne znaczenie w sprawach dotyczących kredytów konsumenckich, w których błędne określenie obowiązkowych elementów umowy może prowadzić do istotnych konsekwencji prawnych, w tym do możliwości skorzystania z Sankcji Kredytu Darmowego lub chociażby zwrotu przez bank niesłusznie naliczonych od skredytowanych kosztów odsetek.
Kiedy warto skonsultować umowę o kredyt konsumencki z kancelarią?
Analiza umowy kredytowej przez profesjonalnego pełnomocnika pozwala zweryfikować, czy bank prawidłowo określił wszystkie wymagane elementy umowy oraz czy kredytobiorcy otrzymali pełną informację o kosztach finansowania. Dotyczy to zarówno nowych umów kredytowych, jak również zobowiązań zawartych kilka lub kilkanaście lat temu. W wielu przypadkach szczegółowa analiza dokumentów pozwala wykryć nieprawidłowości, które mogą mieć znaczenie dla sytuacji prawnej kredytobiorców.
Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy od lat wspiera kredytobiorców w analizie umów kredytowych oraz prowadzeniu sporów z bankami. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, dlatego przed podjęciem decyzji warto skorzystać z profesjonalnej analizy dokumentacji. Pozwala to rzetelnie ocenić sytuację prawną oraz wskazać możliwe działania dostosowane do konkretnej umowy.
W praktyce bardzo często spotykamy się z sytuacją, w której kredytobiorcy koncentrują się wyłącznie na wysokości miesięcznej raty lub oprocentowaniu. Tymczasem równie istotne znaczenie mają najbardziej podstawowe zapisy jak np. całkowity koszt kredytu i sposób jego obliczenia. Dokładna analiza dokumentacji pozwala nie tylko lepiej zrozumieć warunki finansowania, ale również zweryfikować, czy bank prawidłowo wywiązał się z obowiązków wynikających z przepisów prawa.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Czy całkowita kwota kredytu obejmuje odsetki?
Nie. Całkowita kwota kredytu obejmuje wyłącznie środki udostępnione kredytobiorcom przez bank. Nie zawiera odsetek ani innych kosztów związanych z kredytem konsumenckim.
Czy całkowity koszt kredytu jest tym samym co kwota do spłaty?
Nie. Kwota do spłaty obejmuje zarówno całkowitą kwotę kredytu, jak i całkowity koszt kredytu. Jest to pełna suma, którą kredytobiorcy oddają bankowi.
Czy najniższe RRSO zawsze oznacza najlepszą ofertę?
Nie zawsze. RRSO jest ważnym wskaźnikiem, jednak przy wyborze kredytu należy analizować również pozostałe postanowienia umowy, w tym zasady zmiany oprocentowania oraz dodatkowe obowiązki wynikające z umowy.
Dlaczego bank musi wskazać całkowity koszt kredytu?
Nie zawsze wynika to z dobrej woli banku – obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Dzięki temu kredytobiorcy mogą świadomie ocenić ekonomiczne skutki zawarcia umowy o kredyt konsumencki i porównać różne oferty dostępne na rynku.
Kiedy warto zlecić analizę umowy kredytowej kancelarii?
Tak, warto to zrobić zarówno przed podpisaniem umowy, jak i wtedy, gdy kredytobiorcy mają wątpliwości dotyczące jej treści lub chcą sprawdzić, czy bank prawidłowo określił wszystkie wymagane elementy kredytu.
