W ostatnim czasie wielu emerytów zaczęło interesować się możliwością podwyższenia swojej emerytury. Powodem jest ważne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o Wyrok z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20. Wyrok ten dotyczy sposobu obliczania świadczeń dla osób, które przeszły na emeryturę wcześniejszą. W praktyce oznacza to, że część emerytów może ubiegać się o wyższe świadczenie. Pojawia się również pytanie o możliwość uzyskania wyrównania za poprzednie lata. Choć w mediach temat często przedstawiany jest jako prosty, w rzeczywistości sprawa jest bardziej skomplikowana. Wiele osób napotyka problemy proceduralne i formalne. Warto więc dokładnie zrozumieć, jakie działania można podjąć i jakie ryzyka się z tym wiążą.
Publikacja wyroku TK a możliwość podjęcia działań
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z Konstytucją dopiero ogłoszenie wyroku w Dzienniku Ustaw powoduje utratę mocy obowiązującej przez zakwestionowany przepis. Od tego momentu zaczynają także biec terminy procesowe związane ze wznowieniem postępowań. Oznacza to, że na obecnym etapie nie ma jeszcze podstaw do składania wniosków o wznowienie postępowania administracyjnego. Wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy i podejmuje działania przedwcześnie. W praktyce prowadzi to często do wydania kolejnych decyzji odmownych przez ZUS. Organ wskazuje bowiem, że wyrok Trybunału nie został jeszcze formalnie ogłoszony.
Czy można zatem na tym etapie uzyskać wyższą emeryturę?
Mimo braku publikacji wyroku wiele osób składa już wnioski o ponowne przeliczenie emerytury. ZUS najczęściej odmawia uwzględnienia takich wniosków. Organ argumentuje, że dopóki wyrok nie zostanie ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie zmienia on obowiązującego stanu prawnego. W konsekwencji decyzje o wysokości świadczenia pozostają w mocy i od takiej decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Dochodzenie wyrównania emerytury
Wiele osób zastanawia się, czy może odzyskać pieniądze za okres, w którym emerytura była zaniżona. W teorii takie roszczenie jest możliwe. W praktyce jednak pojawia się wiele wątpliwości dotyczących zakresu wyrównania. Spór dotyczy między innymi tego, od jakiego momentu powinno zostać wypłacone wyrównanie. ZUS przyjmuje bardzo ograniczony zakres odpowiedzialności. Dlatego część spraw będzie musiała trafić do sądów. To właśnie sądy ostatecznie rozstrzygają spory dotyczące wysokości wyrównania.
Podstawa prawna i orzecznictwo
Podstawą przyznania w wyroku wyrównania emerytury powszechnej za 3 lata wstecz przed datą wniosku ubezpieczonego o ponowne przeliczenie kapitału początkowego jest art. 133 ust. 1 pkt 2 u.e.r. Przy czym już we wniosku ubezpieczonego do ZUS o ponowne przeliczenie powinien znajdować się też wniosek o przyznanie i wypłacenie wyrównania.
Sądy już rozstrzygają na korzyść emerytów, wydając orzeczenia, w których przyznają prawo do emerytury powszechnej z pominięciem art. 25 ust. 1b u.e.r. od daty 3 lata wcześniejszej od daty wniosku (albo przyznania wyrównania za okres 3 lat przed datą wniosku w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą ustaloną wyrokiem a emeryturą faktycznie wypłaconą):
- wyrok SO w Szczecinie z dnia 14 lutego 2025 r., VI U 1246/24,
- wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 lipca 2025 r., V U 378/25.
Najczęstsze pułapki dla emerytów
W praktyce pojawia się kilka problemów, które mogą utrudnić dochodzenie wyższej emerytury. Jednym z nich jest podejmowanie działań w niewłaściwym trybie. Wiele osób składa wnioski, które nie mogą zostać uwzględnione w aktualnym stanie prawnym, co prowadzi do kolejnych decyzji odmownych. Trudnością jest także brak wiedzy o tym, kiedy należy podjąć działania oraz pułapka „automatycznej ustawy naprawczej” — rządowy projekt tzw. ustawy naprawczej może być mniej korzystny niż droga sądowa, gdyż przewiduje jednolity mechanizm przeliczenia, bez indywidualnego wyliczenia i bez pełnego wyrównania. W większości przypadków proces sądowy może dać wyższe świadczenie i wyrównanie.
Pułapka braku odwołania od decyzji ZUS to bardzo częsty scenariusz: senior składa wniosek o przeliczenie emerytury, ZUS wydaje decyzję odmowną, senior nie składa odwołania do sądu i po 30 dniach decyzja ZUS staje się prawomocna.
Co w sytuacji zaniżonej emerytury?
Sprawy dotyczące wcześniejszych emerytur wymagają dobrej znajomości przepisów oraz aktualnego orzecznictwa. Konieczna jest również analiza dokumentacji zgromadzonej przez ZUS. Nasza kancelaria pomaga ocenić, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może mieć wpływ na wysokość konkretnej emerytury. Analizujemy decyzje organu rentowego i wskazujemy możliwe działania. Przygotowujemy odpowiednie wnioski oraz reprezentujemy klientów w sporach z ZUS. Dzięki temu emeryci mogą skuteczniej dochodzić należnych świadczeń. Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej emerytury, warto skonsultować z Nami swoją sytuację.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Czy wystarczy złożyć wniosek o ponowne przeliczenie emerytury?
Wniosek powinien być właściwie sformułowany. Złożenie niewłaściwego wniosku może utrudnić dochodzenie wyrównania za wcześniejsze lata.
Czy trzeba odwołać się od decyzji ZUS?
Tak. Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, emeryt ma 30 dni na złożenie odwołania do sądu.
Czy ZUS dobrowolnie wypłaci wyrównanie?
W aktualnym stanie prawnym konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku przez emeryta, a następnie dochodzenie wyrównania przed sądem.
Czy brak dokumentów może uniemożliwić wyrównanie?
Dokumenty można odtworzyć m. in. poprzez pozyskanie ich bezpośrednio z akt znajdujących się w ZUS, po złożeniu odpowiedniego wniosku.
Czy można domagać się odsetek od wyrównania emerytury?
W niektórych sytuacjach tak, szczególnie gdy ZUS wydał błędną decyzję. Jednak koniecznym jest udowodnienie, że opóźnienie w wypłacie wynikało z nieprawidłowego działania organu.
