Zasiedzenie służebności przesyłu – dlaczego lata 2028 i 2038 mogą być kluczowe dla właścicieli działek? 

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. o sygn. akt  P 10/16 zmienił rozkład sił w sporach właścicieli nieruchomości z przedsiębiorcami przesyłowymi. Sprawdź, dlaczego daty 2028 i 2038 mogą mieć znaczenie dla Twojej nieruchomości w kontekście zasiedzenia służebności przesyłu.

Na wielu działkach w Polsce stoją słupy energetyczne, przebiegają linie energetyczne, gazociągi lub inne instalacje przesyłowe. Właścicielom nieruchomości może przysługiwać prawo do wynagrodzenia za to, że takie urządzenia należące do przedsiębiorstw przesyłowych zajmują ich grunt. Jednak to prawo nie jest prawem bezterminowym.

Instytucja prawa zwana zasiedzeniem służebności przesyłu sprawia, że po upływie określonego czasu przedsiębiorstwo przesyłowe może nabyć prawo do korzystania z cudzej nieruchomości. Co istotne, dzieje się to ex lege (z mocy prawa), nawet jeśli właściciel nieruchomości nigdy nie wyraził na to zgody i nigdy nie otrzymał żadnego wynagrodzenia.

Zrozumienie, kiedy zasiedzenie może nastąpić, jest dziś jedną z ważniejszych kwestii dla osób posiadających grunty z urządzeniami przesyłowymi.

Długość terminu zasiedzenia służebności przesyłu zależy od dobrej lub złej wiary przedsiębiorcy przesyłowego – wynosi odpowiednio 20 albo 30 lat.

Dobra wiara występuje, gdy przedsiębiorstwo przesyłowe miało uzasadnione podstawy sądzić, że przysługuje mu prawo do korzystania z nieruchomości. Zła wiara ma miejsce, gdy mimo należytej staranności wiedziało lub powinno wiedzieć, że takiego prawa nie posiada.

W praktyce wykazanie dobrej wiary jest wyjątkowo trudne, bo sądy oczekują od profesjonalnych podmiotów starannego uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Dlatego w większości spraw przyjmowany jest 30-letni termin zasiedzenia, co ma istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości dochodzących swoich praw.

Istotnym wydarzeniem dla spraw dotyczących urządzeń przesyłowych był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. o sygn. akt P 10/16. Orzeczenie to zmieniło podejście do tematu obliczania terminu zasiedzenia służebności przesyłu i może mieć duże znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości.

Trybunał uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy w takim zakresie w jakim pozwalały na przyjęcie, że okres sprzed 3 sierpnia 2008 r. powinien być zaliczany do okresu posiadania niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu. To oznacza, że liczenie terminu zasiedzenia powinno zaczynać się co do zasady nie wcześniej niż od tej daty czyli od dnia, w którym instytucja ta została wprowadzona do Kodeksu cywilnego. Jeżeli stanowisko to utrwali się w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, może ono znacząco wpłynąć na ocenę zarzutów zasiedzenia podnoszonych przez przedsiębiorstwa przesyłowe.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wzmacnia argumentację właścicieli nieruchomości i już dziś znajduje odzwierciedlenie w części orzeczeń sądów powszechnych. 

Przyjmując, że bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu może rozpocząć się najwcześniej 3 sierpnia
2008 r., łatwo określić moment, w którym upłyną ustawowe terminy zasiedzenia. W przypadku objęcia służebności w posiadanie w dobrej wierze i przyjęciu 20-letniego terminu, najwcześniejszą datą zasiedzenia służebności przesyłu będzie 2028 rok. Natomiast przy 30-letnim terminie, który w praktyce może zdecydowanie częściej znaleźć zastosowanie, zasiedzenie nastąpi dopiero w 2038 roku.

Dla wielu właścicieli nieruchomości oznacza to, że możliwość dochodzenia swoich praw nadal istnieje. Dotyczy to zwłaszcza osób, na działkach których od wielu lat znajdują się słupy energetyczne, gazociągi, ropociągi lub inne urządzenia przesyłowe.

Przez lata wielu właścicieli było przekonanych, że wieloletnia obecność infrastruktury przesyłowej automatycznie oznacza utratę możliwości dochodzenia roszczeń. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienia dotychczasowe podejście do sposobu liczenia terminu zasiedzenia i będzie miał istotne znaczenie dla oceny takich spraw.

Przedsiębiorstwa przesyłowe w odpowiedzi na wezwanie właściciela do ustanowienia służebności przesyłu podnoszą zarzut zasiedzenia. Samo stanowisko przedsiębiorstwa nie oznacza jednak, że doszło do nabycia służebności przesyłu. Każdą sprawę Sąd ocenia indywidualnie. Zarzut zasiedzenia wymaga udowodnienia w toku postępowania sądowego, a ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorstwie przesyłowym.

Czas gra tu kluczową rolę. Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe nabędzie służebność przesyłu przez zasiedzenie, to właściciel nieruchomości pozbawiony zostanie możliwość żądania ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za czas po nabyciu tego prawa przez właściciela infrastruktury.

Sprawy dotyczące zasiedzenia służebności przesyłu są skomplikowane. Wymagają analizy dokumentów, dat budowy infrastruktury, historii prawa własności i aktualnego stanu prawnego nieruchomości. 

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy pomaga właścicielom nieruchomości w sprawach dotyczących urządzeń przesyłowych. Prawnicy kancelarii analizują sprawę. Sprawdzają, czy zasiedzenie służebności przesyłu rzeczywiście nastąpiło i czy przedsiębiorstwo rzeczywiście może się na nie powołać. Właściciele nieruchomości, którzy chcą sprawdzić swoją sytuację prawną, powinni działać jak najszybciej. Każdy miesiąc zwłoki oznaczać może pozbawienie się prawa do dochodzenia roszczeń.