Kredyt w euro – czy można go unieważnić? Klauzule abuzywne w umowach EUR

Spory dotyczące kredytów powiązanych z walutą obcą kojarzą się przede wszystkim z kredytami frankowymi. Tymczasem również umowy kredytów w euro mogą zawierać postanowienia, które naruszają prawa konsumentów. Coraz więcej kredytobiorców posiadających takie zobowiązania zastanawia się więc, czy wadliwa umowa kredytu w euro może zostać unieważniona.

Problem nie sprowadza się przy tym wyłącznie do zmian kursu euro. Istotne znaczenie ma  zarówno sposób, w jaki bank skonstruował umowę kredytu, w szczególności zasady przeliczania kwoty kredytu i rat, sposób ustalania kursu waluty, jak również obowiązek informacyjny banku wobec kredytobiorców.

Jeżeli umowa zawiera klauzule abuzywne, czyli niedozwolone postanowienia umowne, ich wyeliminowanie może prowadzić do bardzo istotnych konsekwencji. W określonych przypadkach możliwe jest bowiem stwierdzenie nieważności całej umowy kredytu w euro.

W przypadku wielu umów kredytowych związanych z euro środki były wypłacane kredytobiorcy w złotych. Jednocześnie wysokość zobowiązania lub poszczególnych rat była ustalana z wykorzystaniem kursu euro. To właśnie mechanizm przeliczeniowy stanowi jeden z najważniejszych elementów, które należy przeanalizować przy ocenie umowy kredytu w euro.

Banki stosowały bowiem postanowienia odsyłające do własnych tabel kursowych. Jeżeli umowa nie określała w sposób jasny, według jakich zasad bank ustala kurs euro, kredytobiorca nie miał możliwości samodzielnego zweryfikowania, w jaki sposób została ustalona wysokość jego zobowiązania. W praktyce oznaczało to, że bank posiadał istotną swobodę w kształtowaniu kursu, który następnie wpływał na wysokość zadłużenia lub raty kredytu.

Nie jest przy tym wystarczające stwierdzenie, że bank w praktyce stosował kursy zbliżone do rynkowych. Istotne jest to, czy już w chwili zawarcia umowy konsument mógł z samej jej treści ustalić sposób wyznaczania kursu.

W przypadku stwierdzenia abuzywności klauzuli przeliczeniowej pojawia się również pytanie, czy można zastąpić wadliwy mechanizm innym kursem, na przykład kursem średnim NBP.

Sąd nie powinien tworzyć za strony nowej treści umowy. Jeżeli postanowienie pozwalające bankowi na ustalanie kursu zostanie wyeliminowane,  umowa kredytu w euro nie jest w stanie funkcjonować bez tego mechanizmu, czego konsekwencją  powinno  być stwierdzenie jej nieważności.

Ocena możliwości zakwestionowania kredytu w euro wymaga analizy całej umowy oraz jej załączników. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na postanowienia opisujące sposób określenia kwoty kredytu, zasady przeliczania świadczeń oraz ustalania kursu euro.

Znaczenie mogą mieć również postanowienia dotyczące spreadu walutowego, oprocentowania oraz informacje przekazane kredytobiorcy przed zawarciem umowy. Analizie powinny zostać poddane także aneksy zawierane w trakcie wykonywania kredytu.

Istotne jest również ustalenie, czy zakwestionowane postanowienia były rzeczywiście indywidualnie uzgodnione z konsumentem. 

Jeżeli sąd prawomocnie stwierdzi nieważność umowy kredytu w euro, strony powinny rozliczyć świadczenia spełnione w związku z jej wykonywaniem.

Kredytobiorca może domagać się zwrotu świadczeń przekazanych bankowi, w szczególności wpłaconych rat. Jednocześnie bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału. Ostateczny sposób rozliczenia zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz wysokości dokonanych wpłat.

Jak najbardziej. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że umowa waloryzowana do waluty EURO, podobnie jak umowy frankowe zawierała niejasne zasady ustalania kursu euro, nieuczciwe klauzule przeliczeniowe lub nie zapewniała konsumentowi odpowiedniej informacji o ryzyku.

Weryfikacja dokumentów pozwala ustalić, czy występują podstawy do unieważnienia umowy kredytu w euro i jakie rozwiązanie może być najkorzystniejsze dla kredytobiorcy.

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy zajmuje się analizą umów kredytowych i prowadzeniem spraw dotyczących wadliwych umów powiązanych również z walutą euro.