Przedawnienie roszczeń w sprawach kredytów frankowych to jeden z kluczowych elementów, który decyduje o tym, czy kredytobiorca może dochodzić swoich praw przed sądem. W ostatnich latach orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów krajowych znacząco wpłynęło na zasady liczenia terminów przedawnienia. Mimo to wciąż pojawiają się wątpliwości, zwłaszcza dotyczące tego, od kiedy zaczyna biec termin przedawnienia roszczeń konsumenta, jak banki próbują podnosić zarzut przedawnienia oraz czy reklamacja lub tzw. ustawa frankowa coś zmieniają.
Poniżej przedstawiamy szczegółowe omówienie zasad przedawnienia roszczeń frankowych oraz praktyczne wskazówki, jak nie dopuścić do utraty swoich praw.
Kiedy przedawnia się roszczenie frankowicza wobec banku?
Kluczowym zagadnieniem jest ustalenie momentu, od którego liczony jest termin przedawnienia roszczeń konsumenta. Zgodnie z dominującą obecnie linią orzeczniczą — w tym z orzeczeniami TSUE — roszczenie frankowicza nie może ulec przedawnieniu, zanim konsument dowie się o abuzywności zapisów w umowie. Oznacza to, że termin przedawnienia nie biegnie od dnia zawarcia umowy ani nawet od dnia zapłacenia konkretnej raty.
Zasadą jest, że roszczenia konsumenta o zwrot świadczeń nienależnych (rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji, opłat itp.) przedawniają się dopiero po 6 latach, licząc od momentu, kiedy kredytobiorca uzyskał wiedzę o nieważności bądź abuzywności umowy. Praktycznie oznacza to, że przedawnienie rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy konsument podejmie realne działania zmierzające do zakwestionowania umowy – najczęściej przez złożenie reklamacji, wezwania do zapłaty lub konsultacji prawnej, dzięki której dowiedział się o wadliwości umowy.
Co istotne, to bank musi wykazać, że konsument posiadał wiedzę wcześniej, jeżeli chce bronić się zarzutem przedawnienia. W praktyce jest to dla banków bardzo trudne.
Czy bank może powołać się na przedawnienie po unieważnieniu umowy?
Po unieważnieniu umowy kredytu obie strony mają wzajemne roszczenia: konsument o zwrot wszystkich wpłaconych kwot, a bank o zwrot wypłaconego kapitału. Powstaje więc pytanie, czy bank może bronić się zarzutem przedawnienia roszczeń konsumenta — np. twierdząc, że część wpłat została dokonana wiele lat temu.
Banki próbują podnosić zarzut przedawnienia swoich roszczeń wobec konsumenta. Tu sytuacja wygląda inaczej — roszczenia banku co do zasady przedawniają się po 3 latach jako roszczenia przedsiębiorcy. Zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, bieg przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się najwcześniej z momentem złożenia przez konsumenta oświadczenia o świadomości skutków nieważności umowy
Jak przerwać bieg przedawnienia?
Przerwanie biegu przedawnienia polega na tym, że termin liczy się na nowo o początku. Dlatego ważne jest, aby nie zwlekać z podjęciem odpowiednich kroków, ponieważ może skutkować to oddaleniem powództwa z powodu przedawnienia roszczenia.
Do najskuteczniejszych sposobów przerwania przedawnienia należą:
- Złożenie pozwu do sądu – najpewniejsza metoda, która skutecznie przerywa przedawnienie w całości.
- Uznanie długu przez bank – bardzo rzadkie w praktyce, ale teoretycznie możliwe.
Największą pewność daje wniesienie pozwu, dlatego kancelarie zajmujące się sporami frankowymi rekomendują, aby nie zwlekać z tym krokiem po dokonaniu analizy prawnej umowy.
Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z obowiązującymi regulacjami, złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, czy wniosku o mediację, nie stanowią przyczyn przerwania biegu przedawnienia. W powyższych sytuacjach bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.
Czy złożenie reklamacji przerywa bieg przedawnienia?
To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez kredytobiorców. Odpowiedź brzmi: złożenie reklamacji do banku nie przerywa biegu przedawnienia.
Reklamacja może być istotnym dowodem w sprawie i może świadczyć o powzięciu przez konsumenta wiedzy o nieuczciwych warunkach umowy, ale sama w sobie nie ma skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia.
Czy ustawa frankowa zmieni zasady przedawnienia?
W przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o tzw. ustawie frankowej, której projekt został niedawno przedstawiony. Na ten moment w procedowanym projekcie ustawy nie znajdują się żadne przepisy, które regulowałyby w sposób odmienny terminu przedawnienia roszczeń frankowych.
Terminy przedawnienia wynikają nadal z:
- Kodeksu cywilnego,
- aktualnego orzecznictwa sądów krajowych,
- oraz wyroków TSUE.
Ewentualne przyszłe zmiany musiałyby w sposób jednoznaczny ingerować w zasady rozliczeń stron oraz w sposób liczenia terminów przedawnienia, lecz na dziś brak takich przepisów. Oznacza to, że frankowicze powinni opierać swoje działania na aktualnym stanie prawnym — czyli przede wszystkim na korzystnym dla konsumentów orzecznictwie europejskim.
Jak nie stracić swoich praw? Najważniejsze rekomendacje
- Nie zwlekaj z analizą umowy – im wcześniej poznasz swoje prawa, tym szybciej zacznie biec termin przedawnienia.
- Zabezpiecz swoje roszczenia procesowo – poprzez konsultację z prawnikiem i złożenie pozwu.
- Dokumentuj korespondencję z bankiem, bo może pomóc w wykazaniu momentu, w którym dowiedziałeś się o nieważności umowy.
- Korzystaj z profesjonalnej pomocy prawnej, ponieważ przedawnienie jest jednym z najtrudniejszych elementów w sporach z bankami, a błąd może kosztować utratę możliwości dochodzenia roszczeń.
Przedawnienie roszczeń frankowych – jak nie stracić swoich praw? | Podsumowanie
Przedawnienie roszczeń frankowych to zagadnienie, które wymaga starannego podejścia i znajomości aktualnego orzecznictwa. Konsument jest w uprzywilejowanej pozycji: jego roszczenia przedawniają się dopiero po uzyskaniu wiedzy o abuzywności umowy, a bank nie może korzystać z zarzutu przedawnienia, jeśli sam stosował nieuczciwe postanowienia. Aby nie utracić praw, konieczne jest jednak podjęcie odpowiednich działań — przede wszystkim wniesienie pozwu.
Dzięki właściwej strategii prawnej frankowicz może dochodzić swoich roszczeń i odzyskać nienależnie pobrane przez bank świadczenia.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zaczyna biec termin przedawnienia roszczeń frankowicza?
Termin przedawnienia nie biegnie od zawarcia umowy ani od zapłaty raty. Zaczyna się dopiero wtedy, gdy konsument dowie się o abuzywności lub nieważności swojej umowy – najczęściej poprzez reklamacje, wezwania do zapłaty, konsultacje prawne lub inne działania wskazujące na świadomość wadliwości umowy.
Jak długo przedawniają się roszczenia konsumenta wobec banku?
Roszczenia o zwrot nienależnie pobranych świadczeń (rat, opłat, prowizji) przedawniają się po 6 latach od momentu uzyskania przez konsumenta wiedzy o nieuczciwych zapisach w umowie.
Kiedy przedawnia się roszczenie banku wobec konsumenta?
Roszczenia banku przedawniają się po 3 latach, ponieważ są to roszczenia przedsiębiorcy. Termin zaczyna biec najwcześniej od momentu, gdy konsument złoży oświadczenie o świadomości skutków nieważności umowy.
Co przerywa bieg przedawnienia roszczeń konsumenta?
Najskuteczniej przerywa go wniesienie pozwu do sądu. Możliwe jest też przerwanie przez uznanie długu przez bank, choć w praktyce zdarza się to rzadko.
Czy reklamacja do banku przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Reklamacja może być dowodem na świadomość wadliwości umowy, ale sama w sobie nie przerywa przedawnienia.
