TSUE C-744/24: stanowisko ZBP i Rzecznika Finansowego

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 wywołał istotne konsekwencje dla rynku kredytów konsumenckich, dotycząc naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Choć narracja banków przez ostatnie 5 miesięcy nie wskazywała na chęć realizacji orzeczenia, 15 września 2026 r. swoje stanowisko przedstawił Związek Banków Polskich.

ZBP uznał za zasadne zaprzestanie naliczania odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu w nowych umowach. W umowach aktywnych na dzień wyroku TSUE (23.04.2026 r.) zarekomendował zaprzestanie naliczania odsetek od kosztów kredytu od dnia wyroku oraz zwrot pobranych za ten okres odsetek, wskazując, że sposób wykonania wyroku ustali indywidualnie każdy bank.

Ważna jest również reakcja Rzecznika Finansowego, który tego samego dnia odniósł się do propozycji banków, wskazując, że oczekuje także rozliczenia odsetek pobranych przed wydaniem wyroku TSUE.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygał sprawę dotyczącą kredytu konsumenckiego, w którym część kwoty kredytu przeznaczono na pokrycie kosztu ubezpieczenia. Bank naliczał odsetki również od tej części finansowania, która nigdy nie została kredytobiorcy udostępniona.

TSUE uznał takie rozwiązanie za niezgodne z prawem unijnym. W ocenie Trybunału kwota kredytu oraz koszty związane z kredytem stanowią odrębne kategorie, a koszty kredytu nie mogą być traktowane jako kwota udostępniona konsumentowi dla potrzeb naliczania odsetek.

Ma to znaczenie przede wszystkim dla umów, w których bank finansował prowizję, składkę ubezpieczeniową lub inne pozaodsetkowe koszty kredytu – jeżeli zostały doliczone do kwoty kredytu, mogły następnie niesłusznie zostać objęte oprocentowaniem.

Związek Banków Polskich w stanowisku z 15 września 2026 r. wskazał, że banki powinny zaprzestać naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu. Stanowisko obejmuje zarówno nowe umowy, jak i umowy wykonywane w dniu wyroku TSUE, czyli 23 kwietnia 2026 r., a aktywni klienci powinni otrzymać rozliczenie odsetek pobranych po wyroku.

Nie oznacza to jednak automatycznego zakończenia wszystkich sporów dotyczących kredytów konsumenckich – stanowisko ZBP nie jest przepisem prawa ani orzeczeniem sądu, lecz propozycją sposobu dostosowania praktyki banków do wyroku TSUE.

ZBP podkreślił również, że każdy bank samodzielnie określi sposób wdrożenia nowych zasad, co oznacza, że rozliczenie może zależeć od konkretnej umowy i procedur banku. Rekomendacja może też nie obejmować firm pożyczkowych, czyli instytucji pozabankowych.

Dla kredytobiorców najważniejsze jest to, że sama zmiana praktyki banków – choć częściowo przychylna – nie wyczerpuje wszystkich roszczeń wynikających z konkretnej umowy.

Jeżeli bank zaprzestanie naliczania odsetek od kredytowanych kosztów, kredytobiorcy mogą otrzymać określone rozliczenie, jednak najpewniej nie będzie ono wyczerpywało pełnego roszczenia kredytobiorcy.

Tego samego dnia, 15 września 2026 r., do stanowiska ZBP odniósł się Rzecznik Finansowy, oceniając je jako pierwszy krok w dostosowaniu praktyki banków do standardu wynikającego z prawa unijnego i wyroku TSUE. Jednocześnie wskazał na istotną kwestię dotyczącą okresu sprzed wyroku.

Rzecznik Finansowy oczekuje, aby mechanizmy rozliczeń obejmowały także zwrot nienależnie pobranych odsetek przed wydaniem wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. Jest to istotna różnica względem propozycji ZBP, który wskazuje na zwrot odsetek pobranych dopiero po wyroku.

Rzecznik Finansowy zapowiedział także monitorowanie rozwiązań przyjmowanych przez poszczególne banki, podkreślając potrzebę przejrzystych zasad rozliczeń oraz zachowania ochrony konsumentów wynikającej z obowiązujących przepisów.

Kredytobiorcy nie powinni zakładać, że każde rozliczenie przygotowane przez bank będzie odpowiadało wszystkim potencjalnym roszczeniom wynikającym z umowy.

Bank może przyjąć określony mechanizm rozliczenia. Nie przesądza to jednak o tym, czy w konkretnej umowie występują inne naruszenia przepisów o kredycie konsumenckim.

Sam fakt, że bank dokona korekty odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, nie oznacza jeszcze, że sprawa została rozliczona w pełnym zakresie – dlatego przed zaakceptowaniem propozycji banku warto zweryfikować sposób obliczenia należności.

Sankcja kredytu darmowego (SKD) pozwala w określonych przypadkach rozliczyć kredyt konsumencki bez odsetek i innych kosztów kredytu.

Jej zastosowanie nie następuje jednak automatycznie przy każdym naruszeniu dotyczącym konstrukcji oprocentowania – konieczna jest analiza konkretnej umowy oraz przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

Wyrok TSUE C-744/24 ma znaczenie dla tej problematyki, ponieważ dotyczy sposobu określania podstawy naliczania odsetek. Zastosowanie takiego błędnego mechanizmu najczęściej pociąga za sobą kolejne naruszenia obowiązków informacyjnych względem konsumenta, np. błędne określenie RRSO.

Kredytobiorcy, którzy posiadają lub posiadali kredyt konsumencki, powinni przede wszystkim zabezpieczyć kompletną dokumentację.

W przypadku aktywnych umów warto sprawdzić, czy bank prawidłowo uwzględnił skutki wyroku TSUE. Jeżeli bank dokonał zwrotu określonej kwoty, warto ustalić sposób jej wyliczenia.

Kredytobiorcy powinni przeprowadzić również szerszą analizę, ponieważ bezzasadne oprocentowanie kosztów kredytu najczęściej pociąga za sobą kolejne naruszenia obowiązków informacyjnych względem konsumenta, co otwiera drogę do zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego.

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy może przeanalizować umowę kredytu konsumenckiego pod kątem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz aktualnego orzecznictwa TSUE.

W szczególności możliwe jest zweryfikowanie sposobu naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, a analizie może podlegać również występowanie innych naruszeń mających znaczenie dla sankcji kredytu darmowego.

W przypadku otrzymania od banku propozycji rozliczenia kredytobiorcy mogą skonsultować sposób jej wyliczenia. Kancelaria Mędrecki, Wilk i Wspólnicy prowadzi analizy spraw dotyczących kredytów konsumenckich i sankcji kredytu darmowego, oferując indywidualną bezpłatną analizę umowy oraz ocenę możliwych roszczeń.