Gdzie zgłosić roszczenie o odszkodowanie za słup niskiego napięcia na działce?

Słupa niskiego napięcia na działce dla wielu właścicieli nieruchomości jest codziennością. Niejednokrotnie znajduje się tam od wielu lat, dlatego wiele osób zakłada, że nie ma możliwości dochodzenia swoich praw związanych z taką instalacją na ich gruncie. Tymczasem w wielu przypadkach właścicielom nieruchomości może przysługiwać roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu oraz roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z ich nieruchomości bez podstawy prawnej. Kluczowe jest jednak ustalenie, do kogo kierować roszczenie i jak odpowiednio przygotować całą sprawę.

Niejednokrotnie wiele zgłoszeń kończy się odmową uznania roszczenia już na początku. Najczęściej wynika to z błędnego ustalenia adresata pisma lub braku wcześniejszej analizy dokumentów dotyczących nieruchomości. W sprawach dotyczących urządzeń przesyłowych liczy się bowiem nie tylko sama obecność słupa, ale przede wszystkim podstawa prawna korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne.

Sam fakt posadowienia słupa niskiego napięcia na działce nie rozstrzyga jeszcze o tym, czy właścicielowi gruntu przysługuje prawo do ustanowienia służebności przesyłu i zapłaty wynagrodzenia.

Kluczowe znaczenie ma kwestia podstawy prawnej, na jakiej urządzenia przesyłowe zostały wybudowane na działce oraz to, czy zakład energetyczny dysponuje uprawnieniem do korzystania z cudzego gruntu. Uprawnienie takie może wynikać np. z zawartej z poprzednim właścicielem nieruchomości umowy, wydanej decyzji administracyjnej lub wcześniej ustanowionej służebności przesyłu. Często przedsiębiorstwo energetyczne w sporze z właścicielem nieruchomości powołuje się ponadto na nabycie służebności przesyłu przez jej zasiedzenie.

Ocena, czy właścicielowi nieruchomości przysługują roszczenia i w jaki sposób najlepiej je realizować możliwa jest dopiero po dokładnym zapoznaniu się z dokumentacją dotyczącą nieruchomości i posadowionych na niej urządzeń.

Roszczenie za słup niskiego napięcia należy skierować do podmiotu, który jest właścicielem instalacji elektroenergetycznej. Jednym z powszechnych problemów jest ustalenie, kto odpowiada za urządzenia przesyłowe znajdujące się na nieruchomości. W praktyce nie zawsze jest to oczywiste, ponieważ właścicielem infrastruktury przesyłowej może być inny podmiot niż sprzedawca energii elektrycznej. Prawidłowe ustalenie operatora sieci przesyłowej stanowi punkt wyjścia dla zgłoszenia roszczenia i pozwala uniknąć kierowania pisma do niewłaściwego adresata, co tylko niepotrzebnie przedłuża postępowanie.

Dopiero po przeprowadzeniu tej weryfikacji i ustaleniu właściwego podmiotu, można przystąpić do formułowania i wystosowania stosownego żądania.

Przedsiębiorstwa energetyczne szczegółowo analizują kierowane do nich roszczenia. Jeżeli pismo zawiera wyłącznie ogólne żądanie zapłaty, bez wskazania szacunkowej wartości roszczenia, to przedsiębiorca zazwyczaj odmawia zapłaty lub pozostawia pismo bez odpowiedzi.

Pismo kierowane do przedsiębiorcy przesyłowego powinno wskazywać, że właściciel nieruchomości domaga się ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Dodatkowo może również zawierać m. in. opis infrastruktury przesyłowej znajdującej się na działce – przybliżoną długość linii, liczbę słupów oraz wskazanie okresu, za który dochodzone jest wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.  Pożądane jest także wskazanie wyceny roszczenia opartej na wartości nieruchomości i powierzchni zajętego pasa gruntu. Nie jest jednak konieczne od razu dysponowanie operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.

Przed wysłaniem pisma warto sprawdzić i zebrać podstawowe dokumenty jak odpis księgi wieczystej – czasami przedsiębiorca przesyłowy na tym etapie weryfikuje czy osoba która zgłasza żądanie to właściciel nieruchomości. Warto dysponować także mapą zasadniczą dokumentującą przebieg infrastruktury przesyłowej.

Tak przygotowane pismo zwiększa szanse na podjęcie przez przedsiębiorstwo negocjacji i polubowne zakończenie sprawy bez konieczności dochodzenia roszczeń na drodze postępowania sądowego. W praktyce czasami przedsiębiorstwo przesyłowe wyraża wolę zawarcia odpowiedniej umowy ustanawiającej służebność przesyłu i zapłaty wynagrodzenia. Zdecydowanie częściej firma energetyczna odmawia jednak uznania roszczenia. W takiej sytuacji właściciel nieruchomości powinien złożyć wniosek do sądu rejonowego o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem oraz oddzielne powództwo o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Zazwyczaj każdy właściciel nieruchomości zaczyna od pytania o wysokość możliwego do uzyskania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Tymczasem przed ustaleniem wynagrodzenia, istotne jest rozstrzygnięcie czy przedsiębiorstwo energetyczne rzeczywiście korzysta z gruntu bez tytułu prawnego, czy może dysponuje uprawnieniem wynikającym np. z zawartej umowy, decyzji administracyjnej lub nabycia prawa poprzez jego zasiedzenie. Od  odpowiedzi na to pytanie zależy, czy roszczenie będzie przysługiwało.

Właściciel nieruchomości powinien w pierwszej kolejności zweryfikować dział III księgi wieczystej w którym może być wpisana służebność przesyłu na rzecz przedsiębiorcy energetycznego. Taki wpis może wyłączać możliwość dochodzenia roszczeń. Uzasadnione jest także ustalenie czy w sprawie nie zostały wcześniej wydane decyzje administracyjne np. na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, mogą one bowiem stanowić podstawę prawną korzystania z gruntu, przy czym każda z nich wymaga odrębnej oceny prawnej.

Dopiero zgromadzenie i ocena tych wszystkich informacji pozwala ocenić, czy właścicielowi nieruchomości  przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu oraz o ustanowienie służebności przesyłu.

Nie. Czasami możliwe jest zakończenie sprawy na etapie negocjacji z przedsiębiorstwem energetycznym. Należy jednak pamiętać, że osiągnięcie konsensusu i zawarcie stosownej umowy wymaga zgody obu stron. Jeżeli właściciel nieruchomości i właściciel urządzeń przesyłowych nie osiągną porozumienia np. w kwestii wysokości wynagrodzenia za służebność przesyłu, pozostaje dochodzenie roszczeń na drodze postępowania sądowego

Obecność słupa niskiego napięcia na działce nie oznacza, że właściciel musi pogodzić się z ograniczeniami w korzystaniu z nieruchomości. Również wieloletnie istnienie urządzeń nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń.

Sprawy dotyczące służebności przesyłu wymagają znajomości przepisów prawa oraz aktualnego orzecznictwa. Błędna analiza dokumentów może pozbawić właściciela możliwości dochodzenia roszczeń. Prawnicy Kancelarii Mędrecki Wilk i Wspólnicy przeprowadzają kompleksową weryfikację stanu prawnego nieruchomości, oceniają zasadność roszczenia i pomagają oszacować jego wartość. Kancelaria prowadzi negocjacje w imieniu klienta z przedsiębiorcą przesyłowym. Jeżeli  przedsiębiorstwo odmówi uznania roszczenia, kancelaria reprezentuje właścicieli w postępowaniu sądowym.