Przedawnienie roszczeń frankowych – kiedy kredytobiorca traci prawo do zwrotu pieniędzy od banku? 

Kredyty frankowe od lat są źródłem sporów między kredytobiorcami a bankami, a jednym z najczęściej zadawanych pytań jest kwestia przedawnienia roszczeń. Po kilku lub kilkunastu latach od zawarcia umowy kredytu frankowego w wielu przypadkach nadal można dochodzić pieniędzy od banku, jednak każdą sprawę trzeba przeanalizować indywidualnie.

Przedawnienie oznacza, że po upływie określonego czasu dochodzenie roszczenia może zostać ograniczone – nie oznacza to jednak automatycznie utraty praw przez kredytobiorcę. W sprawach frankowych sytuacja jest szczególna ze względu na charakter roszczeń związanych z nieważnością umowy kredytu frankowego oraz ochronę konsumentów wynikającą z prawa krajowego i unijnego.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego strony mają wobec siebie odrębne roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń – potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 25 kwietnia 2024 roku. Roszczenie kredytobiorcy o zwrot rat nie jest więc po prostu pomniejszane o kwotę otrzymanego kredytu, a rozliczenie stron wymaga osobnego ustalenia wysokości świadczeń każdej ze stron.

Termin przedawnienia roszczenia frankowicza nie liczy się automatycznie od dnia podpisania umowy kredytu frankowego. Znaczenie ma moment, w którym konsument uzyskał wiedzę o wadliwości umowy, oraz kiedy zakwestionował związanie się nieuczciwymi postanowieniami. TSUE wielokrotnie podkreślał konieczność zapewnienia konsumentowi skutecznej ochrony – termin przedawnienia nie może utrudniać realizacji jego praw.

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego roszczenia majątkowe przedawniają się co do zasady po sześciu latach, ale nie oznacza to, że w każdej sprawie można po prostu odliczyć sześć lat od dowolnej daty. Znaczenie ma m.in. moment, w którym frankowicz zakwestionował postanowienia umowy kredytu frankowego – reklamacja, wezwanie do zapłaty czy pozew. Sam wiek umowy nie przesądza więc o przedawnieniu roszczenia.

Przedawnieniu może podlegać nie tylko roszczenie kredytobiorcy, ale w określonych sytuacjach również roszczenie banku o zwrot wypłaconego kapitału. Kwestię tę rozstrzygnęła uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 roku.

Zgodnie z uchwałą bieg przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po zakwestionowaniu przez kredytobiorcę związania postanowieniami umowy. Bank nie może więc twierdzić, że jego roszczenie stało się wymagalne już w dniu wypłaty kredytu.

Wniesienie pozwu może mieć istotne znaczenie dla biegu terminu przedawnienia roszczenia, dlatego nie warto odkładać decyzji o wystąpieniu przeciwko bankowi. Znaczenie mogą mieć też wcześniejsze czynności, dlatego przed skierowaniem sprawy do sądu warto ustalić, jakie działania zostały już podjęte. Istotne jest też prawidłowe sformułowanie żądania pozwu – błąd w zakresie roszczenia może mieć konsekwencje finansowe.

Reklamacja do banku może być ważnym dokumentem, ponieważ pozwala wykazać, kiedy kredytobiorca zakwestionował postanowienia umowy. Jej skutki zależą jednak od treści, daty i okoliczności sprawy, dlatego przed wysłaniem pisma warto skonsultować jego treść z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W sprawach frankowych duże znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który zajmował się m.in. skutkami nieważności umowy kredytu frankowego oraz przedawnieniem roszczeń konsumentów.

W sprawie C-28/22 Trybunał analizował zasady przedawnienia roszczeń restytucyjnych związanych z nieważnością kredytu frankowego, w tym ochronę konsumenta przed niekorzystnymi zasadami liczenia terminu. W sprawie C-140/22 TSUE odniósł się z kolei do skutków nieuczciwych postanowień i roszczeń konsumenta związanych z nieważnością umowy kredytu frankowego. Analiza sprawy powinna więc uwzględniać nie tylko przepisy krajowe, lecz także aktualne orzecznictwo unijne.

Pierwszym krokiem powinno być zebranie dokumentów dotyczących kredytu frankowego – umowy z aneksami, historii spłat oraz korespondencji z bankiem, w tym reklamacji i wezwań do zapłaty.

Analiza umowy kredytu frankowego

Prawnik sprawdza postanowienia dotyczące przeliczania kredytu frankowego, zasady ustalania kursów walut oraz mechanizm indeksacji lub denominacji, a następnie ocenia, czy umowa kredytu frankowego zawiera postanowienia niedozwolone i jakie ma to skutki dla całej umowy.

Analiza historii spłat

Sama umowa kredytu frankowego nie wystarcza do określenia wysokości roszczenia – konieczne jest ustalenie wszystkich kwot wpłaconych przez kredytobiorcę, co pozwala oszacować wysokość potencjalnego roszczenia.

Ocena ryzyka przedawnienia

Należy ustalić najważniejsze daty związane ze sprawą oraz przeanalizować wcześniejsze pisma i działania procesowe, co ogranicza ryzyko błędnego ustalenia początku biegu terminu przedawnienia.

Sprawy frankowe wymagają połączenia wiedzy z zakresu prawa cywilnego, ochrony konsumentów oraz aktualnego orzecznictwa. W Kancelarii Mędrecki Wilk i Wspólnicy analizujemy umowę kredytową, historię spłat oraz dokumentację kontaktów z bankiem, oceniając możliwość dochodzenia roszczeń i potencjalne ryzyko procesowe.

Nie warto rezygnować z dochodzenia swoich praw tylko dlatego, że kredyt frankowy został zawarty wiele lat temu. Jeżeli masz kredyt we frankach, skontaktuj się z Kancelarią i przedstaw nam swoją sytuację – przeanalizujemy dokumenty i wskażemy, jakie działania mogą być dla Ciebie najkorzystniejsze.