Mężczyźni na wcześniejszej emeryturze – roczniki 1949–1952 i 1954–1961 również mogą mieć zaniżone emerytury

Problem zaniżonych emerytur kojarzony jest przede wszystkim z kobietami urodzonymi w roku 1953. To właśnie ich sytuacja była przez lata najczęściej opisywana w mediach. Tymczasem znacznie mniej mówi się o mężczyznach, którzy również mogli zostać dotknięci tym samym mechanizmem obniżania świadczeń.

Jeżeli pobierałeś wcześniejszą emeryturę z uwagi na pracę w trudnych warunkach, a następnie przeszedłeś na emeryturę powszechną, warto sprawdzić sposób jej wyliczenia. W wielu przypadkach ZUS zastosował przepisy, które doprowadziły do trwałego obniżenia wysokości świadczenia.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 140/20 otworzył nowy etap walki o prawa emerytów. Dotyczy on nie tylko kobiet. Może mieć również ogromne znaczenie dla mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 oraz 1954–1961.

Przez wiele lat obowiązywała zasada, zgodnie z którą przy obliczaniu emerytury powszechnej ZUS pomniejszał podstawę jej wyliczenia o sumę wcześniej wypłaconych emerytur wcześniejszych. W praktyce oznaczało to, że osoba pobierająca wcześniejszą emeryturę nie rozpoczynała obliczeń od pełnego kapitału emerytalnego – zgromadzone środki były wcześniej odpowiednio pomniejszane.

Efekt był bardzo odczuwalny. Emerytura powszechna często okazywała się niższa nawet o kilkaset złotych miesięcznie, a w perspektywie wielu lat oznaczało to utratę dziesiątek tysięcy złotych.

Problem nie wynikał z błędnego działania ZUS – organ stosował obowiązujące przepisy. Pytanie dotyczyło jednak zgodności tych regulacji z Konstytucją.

4 czerwca 2024 roku zapadł niezwykle ważny wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 140/20. Trybunał uznał, że zastosowanie mechanizmu pomniejszenia wobec osób, które nie mogły wcześniej przewidzieć skutków przyszłych zmian prawa, narusza konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

To niezwykle istotne rozstrzygnięcie. Pokazuje ono, że nie każda osoba, która pobierała wcześniejszą emeryturę, powinna ponosić konsekwencje późniejszych zmian przepisów. Choć wyrok dotyczył konkretnej sprawy, jego argumentacja ma znaczenie także dla wielu innych emerytów znajdujących się w podobnej sytuacji.

Nie każdy emeryt będzie mógł powoływać się na wyrok Trybunału. Kluczowe znaczenie mają rok urodzenia oraz moment przejścia na wcześniejszą emeryturę. Najczęściej analiza dotyczy mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 oraz 1954–1961, którzy wniosek o emeryturę wcześniejszą złożyli przed 6 czerwca 2012 roku.

Szczególnie ważny jest także moment wejścia w życie nowych regulacji. Mechanizm pomniejszania zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2013 roku, choć sama ustawa została ogłoszona już wcześniej (06.06.2012 r.).

Dla wielu osób oznaczało to zmianę zasad w trakcie realizacji wcześniej podjętych decyzji życiowych. To właśnie ten aspekt był jednym z najważniejszych elementów analizowanych przez Trybunał Konstytucyjny.

To pytanie zadaje dziś wielu emerytów. Odpowiedź zależy od okoliczności konkretnej sprawy. W wielu przypadkach istnieją podstawy do podjęcia działań zmierzających do ponownego ustalenia wysokości emerytury oraz dochodzenia należnego wyrównania emerytury.

Nie warto jednak zakładać z góry, że sprawa jest przegrana tylko dlatego, że decyzja ZUS jest odmowna. Po wyroku Trybunału pojawiły się nowe argumenty prawne wykorzystywane w postępowaniach dotyczących zaniżonych emerytur.

Każdy przypadek wymaga odpowiedniego przygotowania oraz właściwego doboru środków prawnych. Im wcześniej zostanie przeprowadzona analiza dokumentów, tym szybciej można ocenić dostępne możliwości działania – nie każda sprawa będzie wyglądała identycznie i nie każda będzie wymagała takiego samego postępowania. Dlatego pierwszym krokiem zawsze powinna być szczegółowa analiza decyzji wydanych przez ZUS.

Sprawy dotyczące zaniżonych emerytur wymagają znajomości przepisów emerytalnych oraz aktualnego orzecznictwa. Nasza kancelaria analizuje decyzje ZUS pod kątem zastosowania mechanizmu pomniejszenia oraz ocenia możliwość dochodzenia wyższej emerytury.

Jeżeli jesteś mężczyzną urodzonym w latach 1949–1952 lub 1954–1961 i pobierałeś wcześniejszą emeryturę z uwagi na pracę w szczególnych warunkach przed uzyskaniem emerytury powszechnej, warto zweryfikować swoją sytuację. Nawet jeżeli otrzymasz odmowną decyzję z ZUS po wniosku o ponowne przeliczenie emerytur, istnieją podstawy do podjęcia dalszych działań prawnych, czyli odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.