18 listopada 2026 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, która ma istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości z urządzeniami przesyłowymi. Rozstrzygnięcie dotyczy skuteczności nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz możliwości wznowienia prawomocnie zakończonych postępowań.

Nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje i może być podstawą wznowienia postępowania. Dla właścicieli nieruchomości z urządzeniami przesyłowymi oznacza to realną szansę na wznowienie spraw przegranych z powodu nabycia służebności poprzez zasiedzenie. Wszystko za sprawą wyroku Trybunału z 2 grudnia 2025 r. sygn. akt P 10/16.

Co rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 41/26?

Uchwałę podjęły trzy połączone Izby Sądu Najwyższego. Rozstrzygnięcie dotyczyło skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw.

Sąd Najwyższy przyjął, że orzeczenia Trybunału mają moc powszechnie obowiązującą niezależnie od ich urzędowej publikacji. Warunkiem jest wydanie orzeczenia przez prawidłowo ukształtowany skład Trybunału.

Sąd Najwyższy potwierdził również możliwość wznowienia postępowania na podstawie wyroków Trybunału Konstytucyjnego kwestionujących określony sposób wykładni przepisu.  Co istotne, brak publikacji wyroku Trybunału nie stanowi przeszkody do wniesienia i rozpoznania skargi o wznowienie postępowania.

Wyrok TK P 10/16 a zasiedzenie służebności przesyłu

Znaczenie uchwały III CZP 41/26 należy rozpatrywać w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. sygn. akt P 10/16. Trybunał zakwestionował dopuszczalność zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. Dotyczy to wykładni przepisów, która umożliwiała przedsiębiorcom nabycie takiego prawa oraz wliczanie do okresu posiadania czasu sprzed wprowadzenia służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego.

Przez wiele lat przedsiębiorcy przesyłowi powoływały się na korzystanie z nieruchomości przez okres pozwalający na nabycie służebności poprzez zasiedzenie. Sądy często podzielały taką argumentację i wskazywały, że upływ odpowiedniego okresu prowadził do nabycia służebności przez zasiedzenie. W konsekwencji właściciele nieruchomości tracili możliwość uzyskania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienia sytuację. Rozstrzygające znaczenie przy ocenie zarzutu zasiedzenia ma obecnie data 3 sierpnia 2008 r., w której służebność przesyłu wprowadzono do Kodeksy cywilnego. Sam wyrok nie został jednak opublikowany w Dzienniku Ustaw. Co stało się źródłem rozbieżności w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy w sprawach o służebność przesyłu – uchwała dotycząca wznowienia postępowań i wyroków Trybunału Konstytucyjnego.

Czy można wznowić prawomocnie zakończoną sprawę o służebność przesyłu?

Uchwała Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, których sprawy zakończyły się prawomocnym orzeczeniem. Dotyczy to przede wszystkim postępowań, w których sąd uwzględnił zarzut zasiedzenia służebności.

Podstawę wznowienia może stanowić art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala wznowić postępowanie, jeżeli Trybunał Konstytucyjny zakwestionował podstawę prawną wcześniejszego orzeczenia. Dotychczas wątpliwości budziło stosowanie tego przepisu do wyroków interpretacyjnych i zakresowych wydawanych przez Trybunał.

W uchwale o sygn. akt III PZP 2/09  podjętej 17 grudnia 2009 r. Sąd Najwyższy zaprezentował bardziej restrykcyjne stanowisko i nie dopuścił wznowienia postępowania wyłącznie na podstawie wyroku kwestionującego określony sposób rozumienia przepisu. Najnowsza uchwała oznacza zmianę tego podejścia. Dopuszcza bowiem wznowienie również wtedy, gdy Trybunał zakwestionował określoną wykładnię przepisu. Nie oznacza to jednak automatycznego wznowienia każdej sprawy. Konieczne jest ustalenie, czy wcześniejsze orzeczenie opierało się na wykładni zakwestionowanej przez Trybunał.

Ile czasu jest na wznowienie postępowania po wyroku TK?

Jednym z najważniejszych elementów uchwały jest rozstrzygnięcie dotyczące terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy przyjął, że termin rozpoczyna bieg z chwilą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie nie może zakończyć się wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od jego urzędowej publikacji.

Oznacza to, że brak publikacji wyroku w sprawie o sygnaturze akt P 10/16 nie zamyka samodzielnie drogi do wznowienia postępowania. Właściciele nieruchomości nie muszą również oczekiwać na publikację wyroku, aby wystąpić ze skargą.

Nie można przy tym pomijać jednak innych ograniczeń wynikających z Kodeksu postępowania cywilnego. Kluczowy pozostaje art. 408 k.p.c., który wyklucza wznowienie postępowania po upływie dziesięciu lat od uprawomocnienia się wyroku, z wyjątkiem sytuacji, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Dlatego każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, zwłaszcza pod kątem daty jej prawomocnego zakończenia.

Służebność przesyłu – urządzenia energetyczne na nieruchomości a prawo właściciela do wynagrodzenia.

Jak uchwała wpłynie na sprawy dotyczące służebności przesyłu?

Uchwała Sądu Najwyższego dostarcza właścicielom nieruchomości nowych argumentów w sporach z przedsiębiorstwami przesyłowymi. Może mieć znaczenie zarówno dla zakończonych, jak i nadal prowadzonych postępowań.

W sprawach prawomocnie zakończonych właściciele mogą rozważyć wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Jej uwzględnienie może prowadzić do ponownej oceny zarzutu zasiedzenia. Jeżeli przedsiębiorca nie wykaże innego skutecznego tytułu prawnego, możliwe będzie dochodzenie roszczenia o ustanowienia służebności za wynagrodzeniem.

W sprawach nadal trwających uchwała wzmacnia argumentację dotyczącą skuteczności wyroku Trybunały Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. o sygn. akt P 10/16 i może ograniczyć przypadki odmawiania jego zastosowania wyłącznie z powodu braku publikacji.

Wznowienie sprawy o służebność przesyłu – pomoc kancelarii

Najnowsza uchwała Sądu Najwyższego może stworzyć nowe możliwości dla właścicieli nieruchomości, którzy wcześniej przegrali sprawy dotyczące ustanowienia służebności przesyłu.

Kancelaria Votum Legal Mędrecki Wilk i Wspólnicy pomaga właścicielom nieruchomości w dochodzeniu wynagrodzenia za korzystanie z gruntów przez przedsiębiorstwa przesyłowe. Prawnicy kancelarii analizują prawomocne orzeczenia, oceniają podstawy wznowienia postępowania oraz reprezentują właścicieli przed sądami.

Właściciele, których sprawy zakończyły się niekorzystnym rozstrzygnięciem, powinni rozważyć ponowną analizę swojej sytuacji prawnej. Uchwała III CZP 41/26 może bowiem otworzyć drogę do dochodzenia roszczeń, które wcześniej zostały oddalone.

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

Czego dotyczy uchwała Sądu Najwyższego III CZP 41/26?

Dotyczy skuteczności nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz możliwości wznowienia na ich podstawie prawomocnie zakończonych postępowań.

Czy wyrok Trybunały Konstytucyjnego P 10/16 obowiązuje mimo braku publikacji?

Według stanowiska wyrażonego w uchwale prawidłowo wydane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą niezależnie od publikacji.

Czy termin na wznowienie sprawy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16 już upłynął?

Brak publikacji wyroku oznacza, że termin nie może zakończyć się na zasadach wskazanych w uchwale. Należy jednak uwzględnić pozostałe ograniczenia procesowe.

Czy wznowienie postępowania gwarantuje wynagrodzenie za służebność przesyłu?

Nie. Wznowienie umożliwia ponowne rozpoznanie sprawy, ale nie przesądza o przyznaniu wynagrodzenia ani jego wysokości.

Czy uchwała III CZP 41/26 ma znaczenie dla spraw, które nadal trwają?

Tak. Może stanowić argument za uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 10/16, szczególnie gdy przedsiębiorca przesyłowy powołuje się na zasiedzenie służebności.

author avatar
Mateusz Gasz
Radca prawny, absolwent prawa na Uniwersytecie Opolskim oraz studiów podyplomowych prawa gospodarki nieruchomościami na Uniwersytecie Wrocławskim. Wpisany od 2017 roku na listę radców prawnych przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Opolu. Posiada wieloletnie doświadczenie w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych od zakładów ubezpieczeń, prowadzeniu spraw z zakresu kredytów waloryzowanych do walut obcych oraz w sprawach dotyczących ustanawiania służebności.