Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 z 4 czerwca 2024 roku wywołał ogromne zainteresowanie wśród emerytów oraz osób pobierających wcześniejsze emerytury. Wielu seniorów dowiedziało się dzięki niemu, że ich emerytura mogła zostać zaniżona przez zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W praktyce coraz więcej osób zgłasza się do kancelarii z pytaniem, czy po wyroku Trybunału można wznowić postępowanie zakończone decyzją ZUS albo prawomocnym wyrokiem sądu. Odpowiedź jest jednak bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać.
Dlaczego wyrok TK SK 140/20 jest tak ważny?
Wyrok dotyczył przepisu pozwalającego ZUS pomniejszać podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur wcześniejszych. W praktyce oznaczało to, że wiele osób po osiągnięciu wieku emerytalnego otrzymywało znacznie niższe świadczenie. Dotyczyło to przede wszystkim osób, które zdecydowały się przejść na wcześniejszą emeryturę przed dniem 6 czerwca 2012 roku. W chwili podejmowania decyzji nie wiedziały jeszcze, że pobrane świadczenia będą w przyszłości pomniejszały ich emeryturę powszechną. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zastosowanie art. 25 ust. 1b wobec tej grupy osób narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa.
Czy po wyroku TK można złożyć skargę o wznowienie postępowania?
To jedno z najczęściej pojawiających się pytań. W teorii wyrok Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W praktyce jednak w sprawie SK 140/20 pojawił się bardzo istotny problem. Wyrok do dziś nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Ma to ogromne znaczenie prawne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dopiero publikacja wyroku Trybunału otwiera drogę do formalnego wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowego. W praktyce oznacza to, że obecnie osoby posiadające zaniżone emerytury co do zasady nie mogą oprzeć swoich działań na klasycznej skardze o wznowienie postępowania. To właśnie dlatego w sprawach dotyczących wyroku SK 140/20 stosowana jest inna droga prawna.
Jakie rozwiązanie jest obecnie stosowane?
W praktyce pełnomocnicy coraz częściej składają do ZUS wnioski o ponowne obliczenie emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. To obecnie najczęściej wykorzystywane rozwiązanie w sprawach dotyczących zaniżonych emerytur po wyroku TK SK 140/20. Taki wniosek opiera się na argumentacji konstytucyjnej oraz treści samego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W większości przypadków ZUS wydaje decyzje odmowne. Nie oznacza to jednak końca sprawy. Coraz więcej postępowań trafia do sądów pracy i ubezpieczeń społecznych.
Dlaczego brak publikacji wyroku ma tak duże znaczenie?
Publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw jest formalnym warunkiem wejścia orzeczenia do obrotu prawnego. Właśnie dlatego brak publikacji powoduje obecnie problemy proceduralne. Z jednej strony Trybunał uznał przepis za niezgodny z Konstytucją. Z drugiej strony brak publikacji ogranicza możliwość korzystania z typowych procedur wznowieniowych. Nie oznacza to jednak, że emeryci pozostają bez ochrony. Sądy coraz częściej wskazują, że obywatel nie powinien ponosić negatywnych skutków braku publikacji wyroku przez państwo.
Czy warto składać wniosek o ponowne przeliczenie emerytury już teraz?
Tak. Coraz więcej osób decyduje się na podjęcie działań już teraz, poprzez złożenie wniosku o ponowne przeliczenie emerytury, mimo braku publikacji wyroku. Pozwala to zabezpieczyć swoje interesy oraz rozpocząć procedurę dochodzenia wyższego świadczenia. W praktyce część spraw kończy się już korzystnymi wyrokami sądów. Nie ma jednak jednego uniwersalnego rozwiązania dla wszystkich emerytów. Znaczenie mają szczegóły dotyczące wcześniejszej emerytury, dat wydania decyzji oraz przebiegu wcześniejszych postępowań.
Podsumowanie – zaniżone emerytury a postępowania przeciwko ZUS
Sprawy dotyczące zaniżonych emerytur należą obecnie do najbardziej skomplikowanych postępowań przeciwko ZUS. Wymagają znajomości prawa emerytalnego, aktualnego orzecznictwa oraz praktyki sądów w sprawach dotyczących wyroku TK SK 140/20. W praktyce najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o ponowne obliczenie emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, którą nasza kancelaria wykonuje nieodpłatnie. Dlatego osoby podejrzewające, że ich emerytura została zaniżona, powinny jak najszybciej skonsultować swoją sytuację.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Czy można złożyć skargę o wznowienie postępowania po wyroku TK SK 140/20?
Obecnie jest to bardzo utrudnione, ponieważ wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Jednak w takiej sytuacji właściwym jest wniosek o ponowne przeliczenie emerytury.
Jakie działania są obecnie najczęściej podejmowane?
Najczęściej składany jest wniosek o ponowne obliczenie emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Czy można odzyskać wyrównanie za wcześniejsze lata?
Tak, w wielu sprawach możliwe jest dochodzenie wyrównania świadczenia za wcześniejszy okres.
Czy mimo braku publikacji wyroku można wygrać z ZUS?
Tak. Coraz więcej spraw trafia do sądów i część z nich kończy się korzystnymi rozstrzygnięciami dla emerytów.
Jak nasza kancelaria może pomóc?
Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy może przeanalizować nieodpłatnie decyzje ZUS, przygotować wniosek o ponowne obliczenie emerytury oraz reprezentować klienta przed organem oraz sądem.
