Wielu Polaków, którzy złożyli wniosek o wcześniejszą emeryturę, dziś może mieć prawo do zwiększenia swojej emerytury powszechnej oraz uzyskania wyrównania za lata, w których świadczenie było zaniżone. Wszystko dzięki wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20). To orzeczenie zupełnie zmienia sytuację setek tysięcy emerytów, których emerytury zostały niesprawiedliwie obniżone o wcześniej pobrane świadczenia. Jeżeli masz wątpliwości co do wysokości swojego świadczenia albo otrzymałeś decyzję z ZUS, która budzi Twój niepokój, to warto sprawdzić, czy przysługuje Ci wyrównanie emerytury oraz jej ponowne przeliczenie.
Dlaczego Twoja emerytura może być zaniżona?
Kiedy wiele lat temu decydowałeś się na przejście na wcześniejszą emeryturę, nikt nie informował Cię, że za kilka lat może to oznaczać niższe świadczenie powszechne. W świetle przepisów, które obowiązywały później, ZUS przy wyliczaniu emerytury powszechnej pomniejszał ją o sumę wcześniej wypłaconych świadczeń wcześniejszych. Taka praktyka przez lata dotykała osoby, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednak, że ten sposób obniżania emerytur jest niezgodny z Konstytucją, a przede wszystkim z zasadą zaufania obywatela do państwa i ochrony praw nabytych. Oznacza to, że osoby, które znalazły się w tej sytuacji, nie powinny ponosić negatywnych konsekwencji przepisów, które zostały wprowadzone później i które nie były znane im w momencie składania wniosku o wcześniejszą emeryturę, z której mieli prawo korzystać.
Czy ZUS automatycznie przeliczy emeryturę?
Niestety, ZUS nie przelicza emerytur automatycznie, nawet po przywołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Organ emerytalny wskazuje, że dopóki wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie stosuje go wprost w postępowaniach. W praktyce oznacza to, że sam musisz zacząć procedurę, składając właściwy wniosek.
Ponowne przeliczenie emerytury – kiedy jest możliwe?
Dla kobiet urodzonych w latach 1954-1968 oraz mężczyzn w latach 1949-1952 i 1954-1968, którzy złożyli wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i których emerytura powszechna została później pomniejszona o kwoty wcześniejszych świadczeń, wyrok TK mógł otworzyć drogę do:
-
ponownego przeliczenia emerytury powszechnej bez odliczania wcześniejszych świadczeń,
-
uzyskania wyrównania za lata, w których świadczenie było zaniżone,
-
wyższego miesięcznego świadczenia na przyszłość.
Jak kształtuje się aktualne orzecznictwo Sądów?
Sądy powszechne coraz częściej orzekają na korzyść obywateli. Sędziowie stosują tzw. „rozproszoną kontrolę konstytucyjności”. Oznacza to, że uznają wyrok TK za wiążący, nawet jeśli rząd zwleka z jego publikacją w Dzienniku Ustaw. Do początku 2026 roku zapadło już wiele korzystnych wyroków, które zmusiły ZUS do wydania decyzji wyrównujących wypłatę należnych świadczeń, m.in. Sąd Okręgowy w Częstochowie w sprawach o sygn. IV U 320/24 oraz IV U 576/25 uchylił decyzję ZUS i nakazał ponowne ustalenie wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b – czyli bez pomniejszania o wcześniej pobraną wcześniejszą emeryturę kierując się aktualnym stanowiskiem dotyczącym wyroku TK przy ocenie zasadności roszczenia.
Te orzeczenia pokazują, że w praktyce polskich sądów pracy i ubezpieczeń społecznych pojawia się coraz więcej wyroków, w których sądy uchylają decyzje odmowne ZUS i przyznają rację emerytom powołującym się w odwołaniach na wyrok Trybunału SK 140/20.
Jak można spróbować odzyskać zaniżoną emeryturę?
- Należy sprawdzić, czy ZUS zastosował wobec Ciebie potrącenie w związku z wypłatą wcześniejszej emerytury.
- Następnie złożyć do ZUS pismo – wniosek o ponowne przeliczenie emerytury, w którym koniecznym jest przedstawienie konkretnych argumentów.
- Po niemal pewnej odmowie z ZUS pozostaje 30 dni na wniesienie odwołania do właściwego sądu.
To może wydawać się skomplikowane, ale nie musisz walczyć o swoją sprawę samodzielnie – specjalizujemy się w sprawach przeciwko ZUS i przeprowadzimy Cię przez ten proces krok po kroku. Takie postępowania wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale również doświadczenia w analizie decyzji administracyjnych. Nasza kancelaria oferuje kompleksową pomoc. Rozpoczynamy od darmowej, szczegółowej analizy dokumentów sprawdzając, czy istnieją przesłanki do ponownego przeliczenia emerytury. Następnie zapewniamy opiekę prawną i reprezentację na każdym etapie postępowania . Dbamy o to, aby cały proces był możliwie najmniej obciążający. Nie warto zakładać, że decyzja ZUS jest niepodważalna.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Dlaczego moja emerytura mogła zostać zaniżona?
Ponieważ ZUS stosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i odliczał od podstawy emerytury powszechnej sumę pobranych wcześniej świadczeń.
Czy mogę otrzymać wyrównanie za poprzednie lata?
Tak, możliwe jest uzyskanie wyrównania za okres, w którym świadczenie było zaniżone, oraz podwyższenie emerytury na przyszłość.
Czy sądy przyznają rację emerytom?
Tak. Coraz częściej sądy uchylają decyzje ZUS, powołując się na wyrok TK i stosując tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności.
Czy publikacja wyroku w Dzienniku Ustaw ma znaczenie?
ZUS wskazuje na brak publikacji jako powód odmowy, jednak sądy coraz częściej uznają wyrok TK za wiążący nawet bez jego ogłoszenia.
Czy trzeba skorzystać z pomocy prawnika?
Nie, jednak warto skorzystać z konsultacji ponieważ postępowanie wymaga analizy decyzji ZUS i właściwego sformułowania argumentów prawnych, co może zwiększyć szanse na uzyskanie wyrównania i odzyskanie zaległych świadczeń.
