Zawyżone odsetki w kredycie gotówkowym – jak sprawdzić i czy można odzyskać nadpłatę?

Okazuje się, że kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyty gotówkowe, mogli zapłacić bankowi więcej, niż wynikałoby to z prawidłowego rozliczenia umowy. Jednym z powodów jest naliczanie odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie prowizji, składek ubezpieczeniowych lub innych kosztów kredytu.

Problem może dotyczyć zarówno aktywnych zobowiązań, jak i kredytów spłaconych kilka lat temu. Przy czym dla kredytów wciąż aktywnych najbardziej adekwatnym rozwiązaniem jest skorzystanie z analizy pod kątem zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego. Dlatego niezależnie od tego, czy kredyt jest wciąż spłacany, czy został spłacony kilka lat temu, warto sprawdzić, od jakiej kwoty bank naliczał oprocentowanie i czy prawidłowo rozliczył wszystkie należności.

Znaczenie dla oceny takich umów ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24. Orzeczenie dotyczy zasad naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu konsumenckiego. 

Definicje mają znaczenie. Całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu to dwa odrębne pojęcia. Pierwsze odnosi się do środków udostępnionych konsumentom. Drugie obejmuje koszty związane z finansowaniem, takie jak odsetki, prowizje i określone opłaty.

Problem pojawia się wtedy, gdy bank nalicza odsetki również od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. W takiej sytuacji kredytobiorcy ponoszą dodatkowe obciążenia finansowe, których zasadność wymaga sprawdzenia.

Odsetki od prowizji, ubezpieczenia i innych kosztów – kiedy warto sprawdzić umowę?

W niektórych umowach bank nie wypłacał całej kwoty kredytu bezpośrednio kredytobiorcom. Część finansowania przeznaczał na prowizję, składkę ubezpieczeniową lub inne opłaty związane z udzieleniem zobowiązania.

Przykładowo, kredytobiorcy mogli otrzymać 40 000 zł, podczas gdy kwota wskazana w umowie była wyższa. Różnica mogła odpowiadać kosztom sfinansowanym w ramach kredytu. Jeżeli odsetki naliczano również od tej części finansowania, sposób rozliczenia wymaga analizy prawnej.

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-744/24, dotyczącej zasad naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu konsumenckiego.

Sprawa dotyczyła umowy, w której część kwoty kredytu przeznaczono na składkę ubezpieczeniową. Bank naliczał odsetki również od tej kwoty, mimo że nie została ona udostępniona konsumentowi do swobodnego wykorzystania.

Trybunał wskazał, że przepisy unijne sprzeciwiają się naliczaniu oprocentowania od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem. Kwoty te należą do całkowitego kosztu kredytu, a nie do całkowitej kwoty kredytu w rozumieniu właściwych przepisów.

Czy wyrok TSUE oznacza prawo do zwrotu nadpłaty?

Orzeczenie może stanowić istotny argument przy ocenie umów kredytowych, w których odsetki naliczano od skredytowanych kosztów kredytu. Nie oznacza to jednak, że każdy kredytobiorca automatycznie otrzyma zwrot pieniędzy ani że jego wysokość będzie prawidłowa.

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy kredytobiorcom przysługuje roszczenie wobec banku oraz w jakiej wysokości. 

Należy ustalić, jaka kwota została faktycznie udostępniona kredytobiorcom. Następnie trzeba sprawdzić, jakie koszty sfinansowano z kredytu i czy bank uwzględnił je przy obliczaniu odsetek.

Istotne jest również porównanie zapisów umowy z harmonogramem spłat. Pozwala to ustalić, jak wyliczano raty i czy zastosowany sposób rozliczenia kredytu gotówkowego odpowiadał przepisom prawa.

Jeżeli bank pobierał odsetki nie tylko od kapitału, ale również prowizji, składki ubezpieczeniowej czy innych kosztów kredytu, mechanizm należy zakwestionować. To otwiera kredytobiorcy drogę do żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Jakie dokumenty przygotować do analizy?

Do wstępnej oceny sprawy warto zgromadzić umowę kredytu konsumenckiego i harmonogram spłat. 

Jeżeli kredytobiorcy nie dysponują kompletem dokumentów, nadal mogą rozpocząć analizę. W pierwszej kolejności warto sprawdzić posiadane materiały i ustalić, których informacji brakuje.

Zakończenie spłaty kredytu konsumenckiego nie wyklucza możliwości zakwestionowania wcześniejszych rozliczeń z bankiem. Jeżeli analiza wykaże, że część należności pobrano bez podstawy prawnej, może powstać roszczenie o ich zwrot.

Dotyczy to również kredytów gotówkowych i konsolidacyjnych spłaconych kilka lat temu. Sama data spłaty nie przesądza o braku możliwości dochodzenia roszczeń. Znaczenie praktyczne może mieć jednak dostępność dokumentacji kredytowej ograniczyć. Warto zdążyć nim bank czy inna instytucja pożyczka dokona archiwizacji dokumentów.

Kredyty konsolidacyjne również mogą wymagać szczegółowej weryfikacji. W ramach takiego finansowania bank spłaca wcześniejsze zobowiązania. W tej sytuacji warto zweryfikować nie tylko nową umowę, ale również wcześniejsze. Każda z tych umów wymaga odrębnej analizy, ponieważ każda może zawierać nieprawidłowości uzasadniające zakwestionowanie rozliczeń banku w konkretnej umowie.

Kredytobiorcy często poszukują informacji o tym, czy można uzyskać zwrot prowizji z kredytu gotówkowego. Jest to zagadnienie powiązane z rozliczeniem kosztów finansowania, ale nie należy utożsamiać go z roszczeniem dotyczącym zawyżonych odsetek.

Zwrot części prowizji może być rozpatrywany między innymi w związku z wcześniejszą spłatą kredytu konsumenckiego. Z kolei roszczenie dotyczące odsetek może wynikać z nieprawidłowego określenia kwoty stanowiącej podstawę oprocentowania.

Są to odrębne zagadnienia prawne, choć w niektórych umowach mogą występować jednocześnie. 

Ocena, czy bank naliczał zawyżone odsetki w kredycie gotówkowym, wymaga połączenia analizy prawnej z weryfikacją finansowych warunków umowy. Istotne jest nie tylko ustalenie, jakie koszty zostały doliczone do kredytu, lecz także sprawdzenie, w jaki sposób wpływały na wysokość odsetek i rat.

Kredytobiorcy, którzy podejrzewają, że bank naliczał odsetki od prowizji, ubezpieczenia lub innych kosztów finansowania, mogą zlecić analizę umowy. Warto sprawdzić również kredyty spłacone kilka lat temu.

Kancelaria Votum Legal, Mędrecki Wilk i Wspólnicy wspiera kredytobiorców w analizie umów i ocenie możliwości dochodzenia roszczeń wobec banków. Pierwszym krokiem może być przekazanie dokumentacji do weryfikacji.