Co zrobić, gdy WZON i ZUS zwlekają z przyznaniem świadczenia wspierającego?

Świadczenie wspierające miało być przełomem w systemie pomocy dla osób z niepełnosprawnościami. Jego celem było zapewnienie wsparcia finansowego bezpośrednio osobie wymagającej pomocy, a nie jej opiekunowi. W praktyce coraz częściej słyszymy jednak o wielomiesięcznych postępowaniach, długich kolejkach do wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz sytuacjach, w których osoby ciężko chore umierają, zanim otrzymają decyzję o poziomie potrzeby wsparcia. Obecnie dużo mówi się o problemach całego systemu co skłania Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do zapowiedzi ponownych zmian legislacyjnych oraz organizacyjnych.

Co jednak mogą zrobić osoby, które już dziś czekają na decyzję? Czy można przyspieszyć postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wspierającego? Jakie prawa przysługują wnioskodawcom?

Uzyskanie świadczenia wspierającego wymaga przejścia dwóch odrębnych etapów. Najpierw Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) wydaje decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Dopiero po jej uzyskaniu można złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego.

To właśnie pierwszy etap najczęściej powoduje wielomiesięczne opóźnienia. Do wojewódzkich zespołów wpłynęły setki tysięcy wniosków, a liczba specjalistów okazała się niewystarczająca. W efekcie czas oczekiwania w wielu województwach znacznie przekracza terminy, których oczekiwali wnioskodawcy.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk przyznała publicznie, że obecny system wymaga zmian. Resort wskazuje, że zwiększono liczbę etatów w zespołach orzekających, a równocześnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o świadczeniu wspierającym. Celem ma być skrócenie czasu oczekiwania oraz usprawnienie procedur. Do czasu wejścia w życie nowych przepisów obowiązują jednak dotychczasowe zasady.

ZUS wypłaca świadczenie wspierające dopiero po otrzymaniu decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydanej przez WZON. Jeżeli taka decyzja nie została jeszcze wydana, ZUS nie ma podstaw do przyznania świadczenia wspierającego. W praktyce oznacza to, że źródłem opóźnień najczęściej jest etap postępowania przed Wojewódzkimi Zespołami do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności poprzedzający złożenie wniosku do ZUS.

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Przepisy nie przewidują automatycznego „trybu pilnego” wyłącznie z uwagi na ciężką chorobę. Nie oznacza to jednak, że osoba oczekująca na rozpoznanie sprawy pozostaje bez żadnych środków prawnych.

Jeżeli postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego trwa nadmiernie długo, możliwe jest podejmowanie działań przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W określonych przypadkach można wnieść ponaglenie z powodu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, ponieważ znaczenie mają przyczyny opóźnienia oraz etap, na którym znajduję się konkretne postępowanie.

Od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje odwołanie. Również decyzje wydawane przez ZUS w sprawie świadczenia wspierającego mogą podlegać kontroli sądowej.

W wielu przypadkach dopiero postępowanie odwoławcze pozwala na prawidłowe ustalenie sytuacji osoby z niepełnosprawnością. Dlatego każdą decyzję warto dokładnie przeanalizować przed upływem terminu do wniesienia odwołania.

Częstym błędem jest brak reakcji na wezwania do uzupełnienia dokumentacji. W praktyce zdarza się również, że osoby nie odwołują się od niekorzystnych decyzji, uznając je za ostateczne.

Tymczasem po otrzymaniu pierwszej decyzji z WZON przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni, zaś następnie po wydaniu drugiej niekorzystnej decyzji mamy możliwość, w ciągu miesiąca od daty doręczenia tej decyzji, złożyć odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Ministerstwo zapowiedziało przygotowanie nowelizacji ustawy oraz dalsze działania mające skrócić czas oczekiwania na decyzje. Wśród podejmowanych działań wskazano między innymi zwiększenie liczby etatów w zespołach orzekających oraz organizacyjne usprawnienie systemu. Szczegółowe rozwiązania mają zostać przedstawione w projekcie zmian legislacyjnych.

Do czasu wejścia w życie nowych przepisów osoby ubiegające się o świadczenie wspierające powinny jednak korzystać z obecnie obowiązujących środków prawnych.

Sprawy dotyczące świadczenia wspierającego często wymagają analizy nie tylko przepisów ustawy, ale również przebiegu postępowania prowadzonego przez WZON oraz ZUS. Nasza kancelaria pomaga ocenić, czy postępowanie prowadzone jest prawidłowo, analizuje wydane decyzje oraz przygotowuje odwołania od rozstrzygnięć wojewódzkich zespołów i ZUS.

Reprezentujemy również klientów przed sądami w sprawach dotyczących świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego. Jeżeli oczekują Państwo na decyzję od wielu miesięcy albo otrzymali decyzję odmowną, warto skonsultować swoją sytuację. W wielu przypadkach szybka reakcja pozwala chronić prawa osoby z niepełnosprawnością.