Jeśli Twoja umowa kredytu konsumenckiego nie spełnia wymogów ustawowych i nie pozwala na zrozumienie zasad wyliczania przez bank kosztów tego kredytu – to masz prawo skorzystać z tzw. sankcji kredytu darmowego.
Co muszę wiedzieć o sankcji kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego (SKD) działa z mocy samego prawa. Istota SKD polega zaś na tym, że konsument jest zobowiązany do zwrotu jedynie pożyczonego kapitału, bez jakichkolwiek odsetek, opłat okołokredytowych i innych kosztów (z wyłączeniem kosztów umówionych zabezpieczeń spłaty kredytu). Opłaty dotąd wniesione tytułem innym niż zwrot kapitału podlegają ponownemu rozliczeniu – na poczet zwrot kapitału.
Zanim jednak konsument ograniczy spłaty tylko do zwrotu kapitału, musi poinformować bank o skorzystaniu z SKD.
Czy istnieje wzór oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego?
Ustawodawca nie ustalił takiego formularza – inaczej niż np. w przypadku oświadczenia o odstąpieniu od umowy konsumenckiej zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorcy.
Ustawodawca nie wskazał też minimalnej treści oświadczenia o skorzystaniu z SKD. Jedynym wymogiem formalnym jest złożenie owego oświadczenia w formie pisemnej. Czyli najlepiej z dowodem potwierdzającym datę jego otrzymania przez adresata (bank).
Czy mogę samodzielnie przygotować i złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego?
Tak. Warto jednak zastanowić się nad uzyskaniem profesjonalnej pomocy prawnej w tym zakresie.
Nie ma bowiem jednomyślności w sądach co do minimalnej treści oświadczenia o SKD. Część z nich uważa, że wystarczy powołanie się konsumenta na art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim oraz precyzyjne umowy i jej stron. Inna część sądów stoi na stanowisku, że konsument powinien dodatkowo wyszczególnić przepisy naruszone przez bank wraz z opisem faktycznym tych naruszeń.
Wśród sądów wymagających od konsumenta wskazania konkretnych naruszeń banku nie ma przy tym zgody co do zakresu sądowego badania umowy. Według jednego poglądu badanie to nie może wykroczyć poza zakres wskazany w oświadczeniu konsumenta. Według drugiego poglądu sąd ma obowiązek z urzędu zbadać całą umowę kredytu konsumenckiego – czyli również te naruszenia, których konsument sam nie wskazał.
Wątpliwości sądów budzi nawet termin końcowy skorzystania przez konsumenta z SKD. Według ustawy uprawnienie to „wygasa po upływie roku od wykonania umowy”. Oczywistym mogłoby się wydawać, że chodzi o całkowite wykonanie umowy przez obie jej strony – jednakże część sądów ów termin roku liczy już od dnia wypłaty kredytu przez bank. Kwestia ta stanowi jedno z pytań w sprawie prowadzonej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pod sygnaturą C-763/25.
Czy banki honorują oświadczenia konsumentów o skorzystaniu z SKD?
Nie, w żadnym razie. Dlatego niestety zasadą, a nie wyjątkiem, jest konieczność dochodzenia przez konsumenta swojego prawa do SKD na drodze powództwa cywilnego przeciwko bankowi.
W przeciwieństwie do tzw. „kredytów frankowych” nie wykształciła się dotąd – jako dominująca – prokonsumencka linia orzecznicza polskich sądów. Tendencja ich orzecznictwa zmierza raczej do „rozmiękczania” SKD.
Dobra informacja jest taka, że TSUE jednoznacznie potwierdził zgodność SKD z prawem unijnym. W szczególności TSUE podkreślił możliwość stosowania tej sankcji „niezależnie od indywidualnego stopnia wagi” naruszenia przez bank obowiązku informacyjnego – o ile wskutek tego naruszenia konsument nie mógł prawidłowo oszacować kwoty własnego zobowiązania (pkt 3 sentencji wyroku w sprawie C-472/23).
Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego? | Podsumowanie
Pomimo tak jasnego stanowiska TSUE polskie sądy nadal go pytają, czy SKD można uzależniać od „stopnia naruszenia” banku bądź rodzaju braku / błędu umowy kredytu konsumenckiego (pytania w toczących się sprawach C-831/24, C-473/25 i C-684/25).
W sporze z bankiem zwiększ zatem swoje szanse i od samego początku skorzystaj ze wsparcia profesjonalnego pełnomocnika.
Pomoże Ci ocenić, czy Twoja umowa kredytu konsumenckiego w ogóle skutkuje sankcją kredytu darmowego. A jeśli tak, pomoże Ci dochodzić wynikających stąd roszczeń pieniężnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę sam złożyć oświadczenie o sankcji kredytu darmowego?
Tak. Prawo nie wymaga specjalnego formularza, ale oświadczenie musi być złożone na piśmie. W praktyce warto jednak zadbać o jego prawidłową treść, ponieważ sądy różnie oceniają wymagania formalne.
Czy bank musi zaakceptować sankcję kredytu darmowego?
Nie. W większości przypadków banki kwestionują SKD, dlatego konieczne jest dochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Linie orzecznicze są nadal niejednolite.
