Potrącenie w sprawie frankowej – co to oznacza dla kredytobiorcy?

Zagadnienie potrącenia coraz częściej pojawia się w postępowaniach frankowych. Banki wykorzystują tę instytucję, aby zmniejszyć swoje ryzyko finansowe, ograniczyć wysokość odsetek ustawowych należnych frankowiczom oraz zbudować określoną narrację procesową. Dla wielu kredytobiorców jest to moment budzący wątpliwości. Warto więc wyjaśnić, czym dokładnie jest potrącenie i jak wpływa na przebieg oraz wynik sprawy frankowej.

Na czym polega potrącenie?

Potrącenie polega na wzajemnym umorzeniu dwóch wierzytelności do wysokości niższej z nich. W praktyce oznacza to, że jeżeli bank i kredytobiorca mają wobec siebie wzajemne roszczenia pieniężne, mogą je „skompensować”. W sprawach frankowych bank twierdzi, że skoro kredytobiorca żąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń tj. spłaconych rat kredytowych i poniesionych kosztów, to jemu należy się zwrot kapitału wypłaconego przy zawarciu umowy.

Przykład:

Kredytobiorca ma wierzytelność wobec banku tytułem spłaconych rat kredytowych w wysokości 200 000 zł. Bank posiada wierzytelność wobec kredytobiorcy tytułem wypłaconego kapitału kredytu w wysokości 95 000 zł. Wskutek potracenia dojdzie do umorzenia wierzytelności banku, zaś wierzytelność kredytobiorcy po wzajemnej kompensacie wynosić będzie 105 000 zł (200 000 zł – 95 000 zł). Oświadczenie o potrąceniu składane przez jedną ze stron ma poważne skutki prawne, a jego skuteczne doręczenie powoduje, że część wzajemnych wierzytelności przestaje istnieć, a odsetki od tej części nie biegną dalej.

Dlaczego banki składają oświadczenia o potrąceniu?

W praktyce Kancelarii Mędrecki Wilk i Wspólnicy obserwujemy, że coraz więcej banków decyduje się na składanie potrąceń. Robią to z następujących powodów.

Zmniejszenie ryzyka procesowego

Bank chce wykazać, że w przypadku unieważnienia umowy jego roszczenie o zwrot kapitału kompensuje się z roszczeniem konsumenta. Powyższe ma doprowadzić do zasądzenia przez Sąd zwrotu niższej kwoty na rzecz konsumenta (stanowiącej jedynie nadpłatę ponad wypłacony kapitał kredytu) i uznaniu banku za stronę częściowo wygrywającą proces.

Ograniczenie odsetek ustawowych

Odsetki ustawowe za opóźnienie to istotny element roszczenia frankowiczów. Po skutecznym uznaniu potrącenia w procesie, uznane zostaje, że odsetki od objętej nim części świadczenia przestały biec. Dla banku oznacza to realną oszczędność. Dla kredytobiorcy – potencjalne zmniejszenie końcowej kwoty płynącej z wyroku.

Kreowanie strategii procesowej

Oświadczenie o potrąceniu bywa wykorzystywane jako element taktyki. Ma wprowadzić do sprawy strategię ochronną banku, a niekiedy – utrudnić lub wydłużyć rozliczenie. Dlatego tak ważne jest fachowe sprawdzenie, czy zostało złożone prawidłowo i czy wywołuje zamierzone skutki.

Czy potrącenie zawsze działa na niekorzyść kredytobiorcy?

Niekoniecznie. W wielu sprawach potrącenie złożone przez bank lub samo powołanie się na nie w procesie w formie zarzutu jest wadliwe i nie wywołuje żadnego skutku. Zdarza się też, że potrącenie przedstawione przez bank obejmuje niewłaściwe kwoty, zostało złożone zbyt wcześnie lub w momencie, gdy roszczenie banku nie było wymagalne.

Z drugiej strony również kredytobiorca może złożyć oświadczenie o potrąceniu. Taka praktyka jest stosowana zazwyczaj na skutek odebrania przez konsumenta wezwania z banku do zwrotu kapitału. Powyższe ma za zadanie zabezpieczyć interes konsumenta przed ryzykiem naliczania przez bank odsetek ustawowych za opóźnienie od żądanej kwoty, wyeliminować ewentualny pozew banku, lub ochronić kredytobiorcę w postępowaniu wywołanym takim pozwem.

Czy potrącenie wpływa na czas trwania sprawy?

Potrącenie może mieć znaczenie zarówno dla czasu procesu, jak i dla ostatecznej wysokości dochodzonych świadczeń.

Jeśli oświadczenie o potrąceniu lub sposób powołania się na to oświadczenie w procesie jest wadliwe, niekiedy prowadzi do dalszej wymiany stanowisk procesowych i wydłuża postępowanie. Sądy coraz uważniej badają te zagadnienia, co w praktyce oznacza konieczność szczegółowej analizy oświadczeń o potrąceniu oraz zarzutów z nimi związanych.

Może się jednak zdarzyć w przypadku wydania wyroku uwzględniającego potrącenia, że bank nie zdecyduje się na złożenie apelacji w sprawie, uznając, że odzyskał już wypłacony kapitał. Wówczas, postępowanie może zakończyć się na rozstrzygnięciu Sądu i instancji.

Dlaczego potrącenie warto skonsultować z kancelarią frankową?

Właściwa analiza potrącenia banku lub przygotowanie oświadczenia o potrąceniu w imieniu konsumenta jest niezwykle istotne. Chroni przede wszystkim kredytobiorcę przed utratą części należnych środków i pozwala zachować kontrolę nad strategią procesową. W sprawach o unieważnienie umów CHF może wpływać na wyrok i stanowić kluczowy element wygranej. Profesjonalne sporządzenie potrącenia stanowi również zabezpieczenie przed pozwem banku.

Kancelaria Mędrecki Wilk i Wspólnicy posiada bogatą praktykę w przygotowaniu i analizie potrąceń, która pozwala uniknąć strat finansowych oraz utrzymać kontrolę nad taktyką procesową. To szczególnie istotne przy unieważnieniu umowy kredytu powiązanych z frankiem szwajcarskim.

Najczęściej zadawane pytania